Νόμος 5264/2025 — Χρονολόγιο τροποποιήσεων

Ο Νόμος 5264/2025 θεσπίζει το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.) και ρυθμίζει τη διαδικασία κατάρτισης, διαχείρισης, χρηματοδότησης και παρακολούθησής του για την περίοδο 2026-2030. Ο νόμος καθορίζει τους αναπτυξιακούς στόχους, τον προϋπολογισμό και τους πόρους του Ε.Π.Α., καθώς και τις αρμοδιότητες των εμπλεκόμενων φορέων, όπως το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι Περιφέρειες και τα Υπουργεία. Επίσης, περιλαμβάνει διατάξεις για την παράταση συμβάσεων προσωπικού του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, τη μεταφορά αρμοδιοτήτων του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. στην Α.Α.Δ.Ε. και τη ρύθμιση θεμάτων σχετικά με το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.

Άρθρα

  1. Άρθρο 1 Σ. Το Άρθρο 1 Σ καθορίζει τον σκοπό, το αντικείμενο και τους ορισμούς του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, ενώ το Άρθρο 4 αναλύει τους αναπτυξιακούς στόχους του, και το Άρθρο 5 ορίζει τον προϋπολογισμό και τους πόρους του.
  2. Άρθρο 1 τ. Το Άρθρο 1 τ παρατείνει για δώδεκα (12) μήνες από την 31η.12.2025 την ισχύ του άρθρου 1 του ν. 4683/2020, ενώ παρατείνει έως την 31η.12.2026 τη διάρκεια των συμβάσεων εργασίας του προσωπικού του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου σε συγκεκριμένες υπηρεσίες και της Ελεγχόμενης Δομής Προσωρινής Φιλοξενίας αιτούντων άσυλο Πύργου.
  3. Άρθρο 2. Το Άρθρο 2 ορίζει το αντικείμενο του Μέρους Α', το οποίο αφορά τη θέσπιση ενός ενιαίου νομοθετικού πλαισίου για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.), καλύπτοντας την κατάρτιση, διαχείριση, χρηματοδότηση, παρακολούθηση, έλεγχο και εφαρμογή των αναπτυξιακών παρεμβάσεων, καθώς και τη διάρκεια της Προγραμματικής Περιόδου του Ε.Π.Α. και την εναρμόνισή του με εθνικές και ευρωπαϊκές προτεραιότητες.
  4. Άρθρο 3. Το Άρθρο 3 του ΦΕΚ ορίζει τους όρους που χρησιμοποιούνται στο Μέρος Α', συμπεριλαμβανομένων των "Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (Α.Π.Δ.Ε.)", "Αναπτυξιακοί στόχοι", "Δείκτες Ε.Π.Α.", "Δημοσιονομικές διορθώσεις", "Δικαιούχος" (με διάφορες υποπεριπτώσεις όπως οργανισμοί, Σ.Δ.Ι.Τ., φυσικά/νομικά πρόσωπα για κρατικές ενισχύσεις, και φορείς χρηματοδοτικών μέσων), και "Εγχειρίδιο Διαδικασιών Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου (Σ.Δ.Ε.)". Επίσης, αναφέρονται οι Κανονισμοί (ΕΕ) 2023/2831, (ΕΕ) 717/2014, (ΕΕ) 2023/2832, και (ΕΕ) 1408/2013.
  5. Άρθρο 3 κ. Το Άρθρο 3 κ επιτρέπει στη Μ.Ο.Δ. Α.Ε. να παρεκκλίνει από το άρθρο 8, περ. ζ) του καταστατικού της, όπως κωδικοποιήθηκε στο άρθρο 33 του ν. 3614/2007, σχετικά με τη στελέχωση και λειτουργία. Το Άρθρο 58 τροποποιεί το άρθρο 35 του ν. 4972/2022, αφορώντας τις μετακινήσεις προσωπικού στην Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. και τις θυγατρικές της.
  6. Άρθρο 3 τ. Το Άρθρο 121 παρατείνει για δώδεκα (12) μήνες τις συμβάσεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου του προσωπικού του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με τη δαπάνη να καλύπτεται από τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου.
  7. Άρθρο 4. Το Άρθρο 4 του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.) καθορίζει επτά αναπτυξιακούς στόχους, συμπεριλαμβανομένων της κοινωνικής συνοχής, των υποδομών, της πολιτικής προστασίας, της καινοτομίας, του ψηφιακού μετασχηματισμού, της πράσινης ανάπτυξης και της υποστήριξης επιμέρους προγραμμάτων, με δυνατότητα εξειδίκευσης, τροποποίησης ή κατάργησής τους μέσω Πράξης του Υπουργικού Συμβουλίου.
  8. Άρθρο 4Α. Το Άρθρο 4Α του ν. 4414/2016 (Α' 149) αφορά τη δήλωση ετοιμότητας για σύνδεση σταθμών ΑΠΕ ή αίτημα ενεργοποίησης σύνδεσης στον αρμόδιο Διαχειριστή έως την 31η Δεκεμβρίου 2025, και ορίζει ότι για σταθμούς που τίθενται σε λειτουργία από την 1η Ιανουαρίου 2026 και εφεξής, δεν εφαρμόζεται το τελευταίο εδάφιο της παρ. 1β του άρθρου 9 του ν. 3468/2006.
  9. Άρθρο 5. Το Άρθρο 5 ορίζει ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.) χρηματοδοτείται από το εθνικό σκέλος του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (Εθνικό Α.Π.Δ.Ε.) και ο συνολικός προϋπολογισμός του καθορίζεται με Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου, λαμβάνοντας υπόψη τον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό, τις οικονομικές προοπτικές, τη συμπληρωματικότητα με παρεμβάσεις της Ε.Ε. και δεσμεύσεις από έργα προηγούμενης προγραμματικής περιόδου.
  10. Άρθρο 5 τ. Το Άρθρο 5 τ, παράγραφος 3, ορίζει ότι μετά την επίδοση απόφασης, ο υπόχρεος πρέπει να καταθέσει το οφειλόμενο ποσό εντός της προθεσμίας και να προσκομίσει απόδειξη στην αρμόδια υπηρεσία, αλλιώς το ποσό βεβαιώνεται στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. ή ΚΕ.Β.ΕΙΣ., εισπράττεται σύμφωνα με τον ν. 4978/2022 και αποδίδεται στον Ε.Λ.Ε.Γ.Ε.Π., συμπεριλαμβανομένων τόκων. Η παράγραφος 5 καθορίζει την ατομική και εις ολόκληρον ευθύνη φυσικών προσώπων που ήταν διευθυντές, διαχειριστές ή διευθύνοντες συμβούλοι νομικού προσώπου κατά τον χρόνο είσπραξης αδικαιολόγητης δαπάνης σε βάρος του Ε.Λ.Ε.Γ.Ε.Π., καθώς και την ευθύνη του νέου νομικού προσώπου σε περίπτωση συγχώνευσης.
  11. Άρθρο 5Α. Το Άρθρο 123 παρατείνει αυτοδικαίως έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 τις μισθώσεις κινηματογράφων και θεάτρων, διατηρητέων και μη, που λήγουν στις 31 Δεκεμβρίου 2025 ή μετά από αυτήν, απαγορεύοντας την αύξηση του μισθώματος έως την ημερομηνία αυτή.
  12. Άρθρο 6. Το Άρθρο 6 περιγράφει τη διαδικασία κατάρτισης και έγκρισης του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.) και των Τομεακών/Περιφερειακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης (Τ.Π.Α./Π.Π.Α.). Η Γενική Γραμματεία Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καταρτίζει το σχέδιο του Ε.Π.Α., το οποίο τίθεται σε δημόσια διαβούλευση και εγκρίνεται με Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου. Στη συνέχεια, τα Υπουργεία και οι Περιφέρειες καταρτίζουν τα Τ.Π.Α./Π.Π.Α., τα οποία αξιολογούνται για τη συμβατότητά τους με το Ε.Π.Α. πριν την έγκρισή τους.
  13. Άρθρο 6 Κ. Το Άρθρο 6Κ του ΦΕΚ αφορά την κατάρτιση και έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) και των Τομεακών και Περιφερειακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης, ενώ τα Άρθρα 7 και 8 επικεντρώνονται στην εξειδίκευση του ΕΠΑ και στη συμπληρωματικότητά του αντίστοιχα.
  14. Άρθρο 6Α. Το Άρθρο 6Α του Σωφρονιστικού Κώδικα, μαζί με τα Άρθρα 121 και 122, παρατείνει τις συμβάσεις προσωπικού του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και τις προσωρινές άδειες λειτουργίας σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της ΔΕΗ Α.Ε., δίνοντας προτεραιότητα σε σταθμούς ΑΠΕ και τροποποιώντας το άρθρο 113 του ν. 5079/2023.
  15. Άρθρο 7. Το Άρθρο 7 του ΦΕΚ αφορά την εξειδίκευση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.), των Τομεακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης (Τ.Π.Α.) και των Περιφερειακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης (Π.Π.Α.) για την Προγραμματική Περίοδο 2026-2030, περιλαμβάνοντας ειδικούς στόχους, προτεραιότητες, κατανομή πόρων και δείκτες παρακολούθησης, με την Γενική Γραμματεία Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών να εισηγείται την εξειδίκευση στην Επιτροπή Παρακολούθησης.
  16. Άρθρο 8. Το Άρθρο 8 του ΦΕΚ ορίζει ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.) υλοποιείται συμπληρωματικά με συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ειδικά προγράμματα ανάπτυξης, καθώς και μεταξύ των Τ.Π.Α. και Π.Π.Α., με στόχο τη δημιουργία συνεργειών και την αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων και διπλής χρηματοδότησης.
  17. Άρθρο 9. Το Άρθρο 9 του ΦΕΚ ορίζει ότι το Ε.Π.Α. υλοποιείται σε προγραμματικές περιόδους διάρκειας πέντε (5) ετών, η οποία μπορεί να παραταθεί με απόφαση της παρ. 4 του άρθρου 45, και ολοκληρώνεται με τη λήξη της.
  18. Άρθρο 9 Δ. Το Άρθρο 9 Δ του ΦΕΚ καθορίζει τη διάρκεια των προγραμματικών περιόδων, ενώ τα Άρθρα 10, 11, 12 και 13 ρυθμίζουν την παρακολούθηση, αναθεώρηση και τροποποίηση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, καθώς και την ανακατανομή πόρων μεταξύ προγραμμάτων, στόχων και προτεραιοτήτων.
  19. Άρθρο 9 τ. Το Άρθρο 9 τ του ν. 5140/2024 τροποποιεί το άρθρο 9 του ίδιου νόμου, ορίζοντας ότι σε περίπτωση δημοσιονομικής διόρθωσης για πράξη του Α.Π.Δ.Ε. σε φορέα δημοσίου δικαίου, το ποσό της διόρθωσης δεν βαρύνει άλλο σκέλος πληρωμών του φορέα εκτός από αυτό στο οποίο ανήκει το έργο. Επιπλέον, το άρθρο αυτό αναφέρεται στις αρμοδιότητες του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. και της Α.Α.Δ.Ε. ως Οργανισμού Πληρωμών της Ελλάδας, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/2116, ορίζοντας τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως Αρχή Διαπίστευσης.
  20. Άρθρο 10. Το Άρθρο 10 περιγράφει τη διαδικασία παρακολούθησης του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.), η οποία διενεργείται ετησίως και ενδιάμεσα από την υπηρεσία συντονισμού, με σκοπό την αξιολόγηση της προόδου, την επίτευξη στόχων και την τήρηση αποκλίσεων. Οι ετήσιες και ενδιάμεσες εκθέσεις παρακολούθησης, καθώς και η έκθεση ολοκλήρωσης, εγκρίνονται από την Επιτροπή Παρακολούθησης και τον Γενικό Γραμματέα Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, και δημοσιεύονται στον ιστότοπο του Ε.Π.Α.
  21. Άρθρο 10 τ. Το άρθρο 10 τ του ΦΕΚ 239/19.12.2025, τροποποιεί το άρθρο 10 του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας (ν. 5219/2025, Α' 130), προσθέτοντας την παράγραφο 4Α, η οποία απαλλάσσει από τον ΕΝ.Φ.Ι.Α. για το έτος 2026 ακίνητα στην Περιφέρεια Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης και 24ης Ιουλίου 2018, εφόσον οι ιδιοκτήτες διαθέτουν σχετικά έγγραφα από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών έως 31.12.2020, καθώς και τα δικαιώματα επί της ακίνητης περιουσίας των θανόντων από τις ίδιες πυρκαγιές. Επιπλέον, παρατείνει την προθεσμία ολοκλήρωσης του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2022 έως την 31η Δεκεμβρίου 2025.
  22. Άρθρο 11. Το Άρθρο 11 του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.) ορίζει ότι το Ε.Π.Α. αναθεωρείται σε περιπτώσεις μεταβολής της αναπτυξιακής στρατηγικής, των οικονομικών συνθηκών, σημαντικής απόκλισης από την προγραμματισμένη πρόοδο, ή ανακατανομής πόρων άνω του 20% του προϋπολογισμού. Η Γενική Γραμματεία Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καταρτίζει το σχέδιο αναθεώρησης, ενώ επιτρέπεται ανακατανομή πόρων μεταξύ αναπτυξιακών στόχων έως 20% του προϋπολογισμού.
  23. Άρθρο 12. Το Άρθρο 12 του ΦΕΚ ορίζει ότι τα Τομεακά και Περιφερειακά Προγράμματα Ανάπτυξης (Τ.Π.Α. και Π.Π.Α.) μπορούν να τροποποιούνται, κατόπιν εισήγησης του αρμόδιου Υπουργού ή Περιφερειάρχη, για την εφαρμογή αναθεωρήσεων του άρθρου 11 ή για ανακατανομή πόρων μεταξύ αναπτυξιακών στόχων κατά ποσοστό μεγαλύτερο του 20%, ενώ επιτρέπεται και ανακατανομή πόρων μεταξύ προτεραιοτήτων έως 20% από την υπηρεσία διαχείρισης του προγράμματος.
  24. Άρθρο 12 τ. Το άρθρο 12 τ του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 αναθέτει στην Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (Ε.Δ.ΕΛ.) την άσκηση ελέγχου επί του οργανισμού πιστοποίησης για το στρατηγικό σχέδιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, σύμφωνα με το άρθρο 19 του ν. 4914/2022. Η Ε.Δ.ΕΛ. είναι αρμόδια για το σύνολο των δαπανών που υπάγονται στην αρμοδιότητα του Οργανισμού Πληρωμών, ανεξαρτήτως αν αυτές εντάσσονται ή όχι στο Στρατηγικό Σχέδιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
  25. Άρθρο 12Α. Το Άρθρο 12Α ορίζει ότι οι δαπάνες για έργα του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (Α.Π.Δ.Ε.) που χρηματοδοτούνται από συνεισφορές τρίτων, υπολογίζονται επιπλέον του ετήσιου ορίου προϋπολογισμού του Α.Π.Δ.Ε.
  26. Άρθρο 13. Το Άρθρο 13 του ΦΕΚ αφορά την ανακατανομή πόρων μεταξύ προγραμμάτων, αναπτυξιακών στόχων και προτεραιοτήτων, επιτρέποντας μεταφορές έως 20% του εγκεκριμένου προϋπολογισμού κατόπιν αιτήματος προς τη Γενική Γραμματεία Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενώ ειδικές διατάξεις ισχύουν για πράξεις ψηφιακών υποδομών που υλοποιούνται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
  27. Άρθρο 13 δ. Το Άρθρο 13δ του ΦΕΚ ορίζει ότι το Τμήμα Τεκμηρίωσης, Έρευνας και Ψηφιακής Υποστήριξης (Παρατηρητήριο) του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας είναι υπεύθυνο για τη συλλογή στατιστικών στοιχείων που αφορούν την προώθηση πολιτικών ίσων ευκαιριών, υποχρεώνοντας τις δημόσιες υπηρεσίες, τα Ν.Π.Δ.Δ. και τα Ν.Π.Ι.Δ. να τηρούν και να παρέχουν τα σχετικά στατιστικά στοιχεία.
  28. Άρθρο 13 τ. Το Άρθρο 13 τ του ΦΕΚ αναφέρεται στην άσκηση αρμοδιοτήτων από τον Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., ο οποίος μπορεί να τις μεταβιβάζει ή να αναθέτει την εξουσία τελικής υπογραφής σε όργανα της Α.Α.Δ.Ε., σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 14 του ν. 4389/2016. Επίσης, αναφέρεται στις πάσης φύσεως διαπιστεύσεις, συμπεριλαμβανομένης της διαπίστευσης του οργανισμού πληρωμών.
  29. Άρθρο 14. Το Άρθρο 14 του ΦΕΚ ορίζει ότι ο διαθέσιμος προϋπολογισμός των Τομεακών και Περιφερειακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης (Τ.Π.Α. και Π.Π.Α.) προσαυξάνεται κατά 30% (υπερδέσμευση), ποσοστό που μπορεί να τροποποιηθεί με απόφαση του αρμόδιου Υπουργού κατόπιν εισήγησης του Γενικού Γραμματέα Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης. Για υπερδεσμεύσεις άνω του 30%, απαιτείται η πλήρωση όρων και προϋποθέσεων που καθορίζονται στην παρ. 11 του άρθρου 45.
  30. Άρθρο 14 Υ. Το Άρθρο 14 Υ αφορά την υπερδέσμευση του προϋπολογισμού των Τομεακών και Περιφερειακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης, ενώ τα επόμενα άρθρα (15-18) ρυθμίζουν ειδικά προγράμματα, την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, το αποθεματικό του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης και την τεχνική βοήθεια, προετοιμάζοντας το Κεφάλαιο Δ' για το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου.
  31. Άρθρο 15. Το Άρθρο 15 του Ε.Π.Α. επιτρέπει τη δημιουργία ειδικών προγραμμάτων για οριζόντιες ή διατομεακές αναπτυξιακές προτεραιότητες, όπως αναπτυξιακά προγράμματα εθνικής εμβέλειας, στρατηγικά έργα υποδομής, και ειδικά τομεακά ή θεματικά προγράμματα. Αυτά τα προγράμματα καταρτίζονται και διαχειρίζονται από τη Γενική Γραμματεία Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, περιλαμβάνουν συγκεκριμένο προϋπολογισμό, χρονοδιάγραμμα, στόχους, και εγκρίνονται με απόφαση του αρμόδιου Υπουργού, ενώ Υπουργεία ή Περιφέρειες μπορούν να υποβάλλουν δικά τους ειδικά προγράμματα.
  32. Άρθρο 16. Το Άρθρο 16 του ΦΕΚ 239/19.12.2025 εγκρίνει και υλοποιεί ένα ειδικό πρόγραμμα αντιμετώπισης και αποκατάστασης φυσικών καταστροφών, το οποίο εγκρίνεται με απόφαση της παρ. 14 του άρθρου 45 μετά από εισήγηση του Γενικού Γραμματέα Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, και αποσκοπεί στην άμεση αποκατάσταση ζημιών, την ενίσχυση υποδομών, την πρόληψη κινδύνων και την επιχορήγηση δικαιούχων. Τα αιτήματα χρηματοδότησης υποβάλλονται στην υπηρεσία συντονισμού του Ε.Π.Α. και διαβιβάζονται στην Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής του άρθρου 13 του ν. 4797/2021 (Α' 66).
  33. Άρθρο 17. Το Άρθρο 17 του ΦΕΚ ορίζει ότι δύνανται να δημιουργούνται αποθεματικά για την αντιμετώπιση κατεπειγουσών συνεπειών κρίσεων και έκτακτων αναγκών, με δυνατότητα αύξησης του προϋπολογισμού τους κατά τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου του Ε.Π.Α.
  34. Άρθρο 18. Το Άρθρο 18 του Ε.Π.Α. αφορά την τεχνική βοήθεια για τον προγραμματισμό, τη διαχείριση και την υλοποίηση των προγραμμάτων του, καλύπτοντας δαπάνες προμηθειών, λειτουργικές δαπάνες και αμοιβές προσωπικού. Δικαιούχοι είναι οι υπηρεσίες διαχείρισης, η υπηρεσία συντονισμού, η Μονάδα Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα και η Μ.Ο.Δ. Α.Ε., με χρηματοδότηση έως 2% του προϋπολογισμού τους (έως 4.000.000 ευρώ) και έως 1,5% του αρχικού προϋπολογισμού του Τ.Π.Α. του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενώ εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν. 4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις.
  35. Άρθρο 19. Το Άρθρο 19 του ΦΕΚ 239/19.12.2025 περιγράφει τις επιλέξιμες κατηγορίες δράσεων που χρηματοδοτούνται από το Ε.Π.Α., καλύπτοντας τομείς όπως η προστασία του περιβάλλοντος, η υγεία, η παιδεία, η απασχόληση, η διαχείριση μεταναστευτικών ροών, ο πολιτισμός, ο αγροδιατροφικός τομέας, και η υποστήριξη φορέων για δικαστικές και άλλες δαπάνες. Επιπλέον, αναφέρονται δράσεις που υλοποιούνται με χρηματοδοτικά μέσα και έργα που εντάσσονται σε συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα της ΕΕ.
  36. Άρθρο 19 Ε. Το Άρθρο 19 Ε του ΦΕΚ καθορίζει τις επιλέξιμες κατηγορίες δράσεων, τους κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών, τις μορφές χρηματοδότησης και πληρωμής, το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου με εγχειρίδιο διαδικασιών, καθώς και τις διαδικασίες ένταξης, τροποποίησης και ανάκλησης ένταξης έργων.
  37. Άρθρο 19 τ. Το Άρθρο 19 τ, παράγραφοι 5 και 6, ορίζει ότι τα συλλογικά όργανα του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. που υφίστανται μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος, καθίστανται συλλογικά όργανα της Α.Α.Δ.Ε., με δυνατότητα ανασυγκρότησης, απορρόφησης ή συγχώνευσης από τον Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., και ότι όπου αναφέρονται οι όροι "Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.", "Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων", "Οργανισμός Πληρωμών" ή "Πρόεδρος του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε." ή "Διοικητικό Συμβούλιο του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.", νοείται η Α.Α.Δ.Ε. ή ο Διοικητής της Α.Α.Δ.Ε. αντίστοιχα.
  38. Άρθρο 20. Το Άρθρο 20 του ΦΕΚ καθορίζει τους κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών για έργα που χρηματοδοτούνται από το Ε.Π.Α., ορίζοντας ως επιλέξιμες δαπάνες ποσά που οφείλονται βάσει δικαστικών αποφάσεων ή συμβατικών αποζημιώσεων, δαπάνες διαχείρισης και διοίκησης (έως 4% της συνολικής δημόσιας δαπάνης) για ανώνυμες εταιρείες του Δημοσίου, φορείς του Δημοσίου ή αναπτυξιακούς οργανισμούς ΟΤΑ, καθώς και δαπάνες έργων συντήρησης υποδομών και εξοπλισμού. Επίσης, διευκρινίζει ότι το Ε.Π.Α. δεν χρηματοδοτεί πάγιες λειτουργικές ανάγκες του δημόσιου τομέα, εκτός εξαιρέσεων, και ότι οι δαπάνες πρέπει να είναι νόμιμες, κανονικές, αναγκαίες και σύμφωνες με την εθνική και ενωσιακή νομοθεσία, ενώ δεν θεωρούνται επιλέξιμα τα πρόστιμα, οι ποινές και ο ανακτήσιμος ΦΠΑ.
  39. Άρθρο 21. Το Άρθρο 21 του ΦΕΚ καθορίζει τις μορφές χρηματοδότησης που μπορεί να λάβει τους δικαιούχους από τα προγράμματα του Ε.Π.Α., οι οποίες περιλαμβάνουν χρηματοδότηση βάσει πραγματικών δαπανών, κατ' αποκοπή ποσά, μοναδιαίες δαπάνες και χρηματοδότηση με κατ' αποκοπή συντελεστή. Επίσης, ορίζει ότι οι πληρωμές μπορεί να είναι άμεσες (προς τελικούς δικαιούχους βάσει παραστατικών) ή έμμεσες (προς νομικά πρόσωπα για υλοποίηση έργου σύμφωνα με τον ν. 5140/2024).
  40. Άρθρο 22. Το Άρθρο 22 περιγράφει το Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (Σ.Δ.Ε.) και το εγχειρίδιο διαδικασιών για την προγραμματική περίοδο, εξειδικεύοντας διαδικασίες ενεργοποίησης προγραμμάτων, επιλογής έργων, κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών, αξιολόγηση προτάσεων, παρακολούθηση και ελέγχους, καθώς και την καταχώριση δεδομένων στο Ο.Π.Σ.-Ε.Π.Α. για την αποτελεσματική διαχείριση των πόρων.
  41. Άρθρο 23. Το Άρθρο 23 περιγράφει τις διαδικασίες ένταξης, τροποποίησης και ανάκλησης έργων για χρηματοδότηση από τα Τ.Π.Α. και Π.Π.Α., οι οποίες ξεκινούν με έκδοση πρόσκλησης από τον αρμόδιο Υπουργό ή Περιφερειάρχη, ακολουθούνται από αξιολόγηση των προτάσεων από την υπηρεσία διαχείρισης, ενδεχομένως με τη σύσταση ομάδων εργασίας από μέλη του Ε.Φ.Ε.Π.Α.Ε., του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, και καταλήγουν σε απόφαση ένταξης που περιλαμβάνει συγκεκριμένα στοιχεία για κάθε έργο.
  42. Άρθρο 24. Το Άρθρο 24 του ΦΕΚ αφορά τη διασφάλιση της εναρμόνισης του ρυθμού υλοποίησης των έργων του Ε.Π.Α. με τα δημοσιονομικά όρια, μέσω της παρακολούθησης του διαθέσιμου προϋπολογισμού των Τ.Π.Α. και Π.Π.Α. Το Άρθρο 25, παράγραφος 1, ορίζει τη διακρίβωση και παρακολούθηση της ανάληψης νομικών δεσμεύσεων για έργα που εντάσσονται στα Τ.Π.Α.
  43. Άρθρο 24 Ρ. Το Άρθρο 24 Ρ του ΦΕΚ αφορά τον "Ρυθμό ένταξης πράξεων" και αποτελεί μέρος μιας σειράς άρθρων (25-29) που ρυθμίζουν την ανάληψη νομικών δεσμεύσεων, την παρακολούθηση, τον έλεγχο, την ολοκλήρωση και την υλοποίηση έργων, συμπεριλαμβανομένων αυτών που συνιστούν κρατική ενίσχυση ή χρηματοδοτούνται από δύο περιόδους του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης.
  44. Άρθρο 24 τ. Το Άρθρο 24 τ ορίζει ότι η απόφαση ένταξης έργου σε Τ.Π.Α., Π.Π.Α. ή ειδικό πρόγραμμα αποτελεί αυτοδίκαιη πρόταση ένταξης στο Α.Π.Δ.Ε., σύμφωνα με τον ν. 5140/2024, ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός δημόσιας δαπάνης έργων σε Τ.Π.Α. και Π.Π.Α. δεν μπορεί να υπερβαίνει το 130% της συνολικής δημόσιας δαπάνης του οικείου Τ.Π.Α. ή Π.Π.Α., εκτός αν ορίζεται διαφορετικά. Επίσης, προβλέπει τη δυνατότητα τροποποίησης ή ανάκλησης της απόφασης ένταξης έργου, καθώς και τη συνυπογραφή δανειακών συμβάσεων από τον αρμόδιο Υπουργό για ένταξη σε χρηματοδοτικά σχήματα με ευρωπαϊκούς πόρους.
  45. Άρθρο 25. Το Άρθρο 25 του ΦΕΚ ορίζει ότι η ανάληψη νομικών δεσμεύσεων για έργα που εντάσσονται στα Τ.Π.Α. και Π.Π.Α. γίνεται αποκλειστικά μέσω του Ο.Π.Σ. - Ε.Π.Α., με προθεσμία είκοσι (20) μηνών από την ένταξη, η οποία μπορεί να παραταθεί άπαξ έως τέσσερις (4) μήνες με απόφαση του αρμόδιου Υπουργού ή Περιφερειάρχη, ενώ εξαιρούνται οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα του ν. 3389/2005, οι συμβάσεις παραχώρησης και οι ενέργειες τεχνικής βοήθειας του άρθρου 18.
  46. Άρθρο 25 τ. Το Άρθρο 25 τ, που αφορά τις δράσεις και τα έργα κρατικών ενισχύσεων του Ε.Π.Α., ορίζει ότι οι Α.Μ.Κ.Ε. και η Κε. Μ.Κ.Ε. επικουρούνται από τη Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων του Κέντρου Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου, σύμφωνα με το άρθρο 25 του ν. 4940/2022, ενώ οι ποσοτικοί στόχοι καθορίζονται μετά από εισήγηση του Γενικού Γραμματέα Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής, με τη δαπάνη να καταβάλλεται από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
  47. Άρθρο 26. Το Άρθρο 26 του ΦΕΚ περιγράφει τη διαδικασία παρακολούθησης και ελέγχου της υλοποίησης έργων του Ε.Π.Α. από την αρμόδια υπηρεσία διαχείρισης, η οποία χρησιμοποιεί το Ο.Π.Σ. - Ε.Π.Α. για την παρακολούθηση της προόδου, τον έλεγχο τήρησης όρων, την εισήγηση τροποποιήσεων και την επιβεβαίωση ολοκλήρωσης. Το σύστημα περιλαμβάνει διοικητικές επαληθεύσεις, επιτόπιες επιθεωρήσεις και ελέγχους, ενώ για την εφαρμογή τους συστήνονται ομάδες εργασίας ή όργανα ελέγχου που μπορεί να αποτελούνται από στελέχη των αρμόδιων υπηρεσιών, μέλη επιμελητηρίων, ορκωτούς ελεγκτές-λογιστές ή εταιρείες του ν. 4449/2017, και στελέχη του Ε.Φ.Ε.Π.Α.Ε., με καταβολή αποζημίωσης στα μέλη τους.
  48. Άρθρο 26 τ. Το άρθρο 26 τ του ν. 5000/2022 προβλέπει ότι οι φορείς που αναφέρονται στο άρθρο 119 του ν. 4412/2016 (Α' 147) μπορούν να υποστηρίζονται από εξωτερικούς νομικούς συμβούλους, ενώ η Κε. Μ.Κ.Ε. και οι ίδιοι φορείς μπορούν να υποστηρίζουν την υπηρεσία συντονισμού του Ε.Π.Α.
  49. Άρθρο 27. Το Άρθρο 27 του ΦΕΚ καθορίζει την ολοκλήρωση έργων με την εκπλήρωση του φυσικού και οικονομικού τους αντικειμένου, απαιτώντας διοικητική επαλήθευση, και θεσπίζει σύστημα επιπλέον ανταμοιβής για προσωπικό ειδικών υπηρεσιών που σχετίζονται με το Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης, το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, τους Χρηματοδοτικούς Μηχανισμούς του ΕΟΧ, τις Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (Ε.Π.Α.), εξαιρώντας υπαλλήλους που λαμβάνουν άλλες ανταμοιβές.
  50. Άρθρο 27 δ. Το Άρθρο 27 δ, όπως διαμορφώνεται, αφορά την εποπτεία και τον έλεγχο του λογαριασμού της παρ. 1 του άρθρου 26 από το Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς και τη σύνταξη απολογισμού από την Α.Α.Δ.Ε. για κάθε οικονομικό έτος, ενώ παράλληλα εισάγει ένα σύστημα κινήτρων και ανταμοιβής για υπαλλήλους που στελεχώνουν συγκεκριμένες Ειδικές Υπηρεσίες του ΕΣΠΑ, του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, της Μονάδας Οργάνωσης της Διαχείρισης ΑΕ, της Ειδικής Υπηρεσίας Προγραμματισμού, Συντονισμού και Παρακολούθησης των Χρηματοδοτικών Μηχανισμών του ΕΟΧ, της Γενικής Διεύθυνσης Δημοσίων Επενδύσεων και της Μονάδας Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα.
  51. Άρθρο 27 τ. Το Άρθρο 27 τ τροποποιεί το άρθρο 27 του ν. 4940/2022 (Α' 112) σχετικά με το σύστημα κινήτρων και ανταμοιβής υπαλλήλων των Ειδικών Υπηρεσιών ΕΣΠΑ και του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, αντικαθιστώντας το «Υ.Δ.Α.ΓΕ.Π.» με την «Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.)» και τον «Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε.» αντί των «Υπουργών Οικονομικών και Γεωργίας», ενώ διαγράφει τις λέξεις «και Ισολογισμός» μετά τη λέξη «απολογισμός».
  52. Άρθρο 28. Το Άρθρο 28 ρυθμίζει την υλοποίηση έργων και δράσεων που συνιστούν κρατική ενίσχυση, απαιτώντας συμμόρφωση με τους κανόνες της ΕΕ και τη χρήση του Ο.Π.Σ.Κ.Ε. ή του Π.Σ.Σ.Κ.Ε.Η.Σ., ενώ το δεύτερο Άρθρο 28 αφορά τη διαχείριση του Ε.Λ.Ε.Γ.Ε.Π. και τη διαδικασία επιστροφής παρανόμως καταβληθέντων ποσών, με προθεσμίες 20 ημερών για παρατηρήσεις και 2 μηνών για έκθεση ελέγχου από την Α.Α.Δ.Ε.
  53. Άρθρο 28 τ. Το Άρθρο 28 Θ του ΦΕΚ αντικαθιστά το άρθρο 28 του ν. 2520/1997, ρυθμίζοντας θέματα διαχείρισης του Ειδικού Λογαριασμού Εγγυήσεων Γεωργικών Προϊόντων (Ε.Λ.Ε.Γ.Ε.Π.) και την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων, με αλλαγές που αφορούν τον Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. και τη διαγραφή των λέξεων "και Ισολογισμού" από την περ. β.
  54. Άρθρο 29. Το Άρθρο 29Α, που προστίθεται στο ΦΕΚ 239/19.12.2025, συστήνει το «Παρατηρητήριο Δημοσίων Επενδύσεων και Αναπτυξιακών Αποτελεσμάτων» στη Γενική Γραμματεία Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με σκοπό την παρακολούθηση και πρόβλεψη των χρηματοροών του Α.Π.Δ.Ε. σε μακροπρόθεσμο πλαίσιο.
  55. Άρθρο 29 τ. Το Άρθρο 29 τ παρατείνει τη νομιμοποίηση δαπανών προμηθειών των νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ., συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων ιδρυμάτων όπως το Αρεταίειο και το Αιγινήτειο, καθώς και του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου και του Γενικού Νοσοκομείου Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης, έως την έναρξη ισχύος του παρόντος, ενώ παράλληλα κρίνει νόμιμες δαπάνες του "Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας Μ.Α.Ε." και του "Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων" (Ε.Ο.Π.Α.Ε.) για το έτος 2025, εφόσον είναι εντός του εγκεκριμένου προϋπολογισμού του τελευταίου.
  56. Άρθρο 29Α. Το Άρθρο 29Α συστήνει το Παρατηρητήριο του Α.Π.Δ.Ε. με αποστολή την παρακολούθηση, ανάλυση και αξιολόγηση της υλοποίησης έργων, της αποδοτικότητας επενδύσεων, της λειτουργίας χρηματοδοτικών εργαλείων, της ροής δημόσιων επενδυτικών πόρων, και των δανειακών συμβάσεων, με δυνατότητα ανάθεσης έργου σε προσωπικό της Γενικής Γραμματείας Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης και σε εμπειρογνώμονες, ενώ για την επιστημονική επάρκεια μπορεί να συσταθεί Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή με εκπροσώπους από την Τράπεζα της Ελλάδος, την Ελληνική Στατιστική Αρχή, το ΚΕΠΕ, την ΕΤΕΠ και ΑΕΙ.
  57. Άρθρο 30. Το Άρθρο 30 του ΦΕΚ επιτρέπει την προένταξη έργων στο Ε.Π.Α. με μηδενική ή περιορισμένη επιλέξιμη δαπάνη και πλήρη προϋπολογισμό στο Α.Π.Δ.Ε., αποκλειστικά κατά το τελευταίο έτος της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου, για ωρίμανση και μεταφορά στην επόμενη, εφόσον υπάρχει σχετική απόφαση της παρ. 30 του άρθρου 45 που αναρτάται στη «Διαύγεια».
  58. Άρθρο 30 Π. Το Άρθρο 30 Π του ΦΕΚ αφορά την προένταξη έργων, ενώ το ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε' ορίζει τις αρμόδιες αρχές και δομές για τη διακυβέρνηση, τον συντονισμό και την εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης.
  59. Άρθρο 31. Το Άρθρο 31 καθορίζει την ευθύνη, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των δικαιούχων, οι οποίοι πρέπει να τηρούν το εφαρμοστέο δίκαιο, τους κανόνες επιλεξιμότητας και διαφάνειας, να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις χρηματοδότησης, να επιτρέπουν την παρακολούθηση και τους ελέγχους, να διασφαλίζουν την ισότητα των φύλων, τη μη διάκριση και την προσβασιμότητα, και να εξασφαλίζουν την προβολή του έργου, σύμφωνα με τις προσκλήσεις και τις αποφάσεις χρηματοδότησης.
  60. Άρθρο 32. Το Άρθρο 32 του ΦΕΚ ορίζει ότι σε περίπτωση διαπίστωσης παρατυπιών κατά την υλοποίηση έργων, ο αρμόδιος Φορέας Πολιτικής επιβάλλει δημοσιονομικές διορθώσεις, οι οποίες μπορεί να είναι μείωση ή ακύρωση της δημόσιας δαπάνης, και ανακτά αχρεωστήτως ή παρανόμως καταβληθέντα ποσά, με ειδικές διατάξεις για φορείς δημοσίου τομέα και για περιπτώσεις μη τήρησης κανόνων κρατικών ενισχύσεων.

Πρόσφατες αναφορές

Σχετικοί νόμοι

Νομοθεσία του 2025

Επιστροφή στη λίστα νόμων