Νόμος 3028/2002 — Χρονολόγιο τροποποιήσεων

Ο Νόμος 3028/2002 του Υπουργείου Πολιτισμού προστατεύει την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας, ορίζοντας τα πολιτιστικά αγαθά, τα μνημεία, τους αρχαιολογικούς χώρους και τους ιστορικούς τόπους. Ο νόμος καθιερώνει το Εθνικό Αρχείο Μνημείων, ρυθμίζει τη διαδικασία χαρακτηρισμού ακινήτων και κινητών ως μνημεία, και καθορίζει τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών και κατόχων. Επίσης, θεσπίζει κανόνες για την προστασία αρχαιολογικών χώρων, ιστορικών τόπων και ενάλιων αρχαιολογικών χώρων, καθώς και για την απαλλοτρίωση ή εξαγορά μνημείων. Ο νόμος ρυθμίζει την αρχαιολογική έρευνα, τις άδειες κατοχής και μεταβίβασης κινητών μνημείων, τις δραστηριότητες αρχαιοπωλών και εμπόρων, και την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών από την Ελλάδα.

Άρθρα

  1. Άρθρο 1. Το Άρθρο 1 ορίζει ότι ο νόμος προστατεύει την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας από την αρχαιότητα έως σήμερα, συμπεριλαμβανομένων των πολιτιστικών αγαθών εντός της ελληνικής επικράτειας και των χωρικών υδάτων, καθώς και των άυλων πολιτιστικών αγαθών. Επίσης, το Ελληνικό Κράτος μεριμνά για την προστασία ελληνικών πολιτιστικών αγαθών που έχουν απομακρυνθεί ή συνδέονται ιστορικά με την Ελλάδα, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
  2. Άρθρο 2. Το Άρθρο 2 του νόμου, που δημοσιεύθηκε στις 28 Ιουνίου 2002, ορίζει τους όρους "πολιτιστικά αγαθά", "μνημεία" (αρχαία, νεότερα, ακίνητα, κινητά), "αρχαιολογικούς χώρους" και "ιστορικούς τόπους", καθώς και τα "άυλα πολιτιστικά αγαθά", ενώ αναφέρεται στην αρμόδια Υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού και στα γνωμοδοτικά συλλογικά όργανα (Συμβούλιο).
  3. Άρθρο 3. Το Άρθρο 3 του ΦΕΚ ορίζει ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, συμπεριλαμβανομένων μνημείων, αρχαιολογικών χώρων και ιστορικών τόπων, αποτελεί στόχο σε όλα τα επίπεδα χωροταξικού, αναπτυξιακού, περιβαλλοντικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.
  4. Άρθρο 4. Το Άρθρο 4 του ΦΕΚ ορίζει τη δημιουργία και λειτουργία του Εθνικού Αρχείου Μνημείων, το οποίο θα τηρείται στο Υπουργείο Πολιτισμού, και προβλέπει την καταχώριση σε αυτό, ανά τριετία, πορισμάτων επιθεώρησης ακινήτων μνημείων.
  5. Άρθρο 5. Το Άρθρο 5 ορίζει ότι με προεδρικό διάταγμα, κατόπιν πρότασης του Υπουργού Πολιτισμού, καθορίζεται ο τρόπος καταγραφής και αποτύπωσης των άυλων πολιτιστικών αγαθών, καθώς και οι αρμόδιες υπηρεσίες ή φορείς για την υλοποίηση αυτών των ενεργειών. Το Άρθρο 6, στο Τμήμα Πρώτο του Κεφαλαίου Δεύτερου, διακρίνει τα ακίνητα μνημεία, περιλαμβάνοντας αρχαία έως το 1830, νεότερα πολιτιστικά αγαθά προγενέστερα των τελευταίων εκατό ετών και νεότερα πολιτιστικά αγαθά της τελευταίας εκατονταετίας, τα οποία χαρακτηρίζονται μνημεία λόγω της ιστορικής, καλλιτεχνικής ή επιστημονικής τους σημασίας.
  6. Άρθρο 6. Το Άρθρο 6 του ΦΕΚ καθορίζει τη διαδικασία χαρακτηρισμού ακινήτων ως μνημείων, συμπεριλαμβανομένων κινητών που συνδέονται με αυτά και του περιβάλλοντος χώρου, με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού μετά από γνώμη του Συμβουλίου, και ορίζει ότι τα αρχαία ακίνητα μνημεία προστατεύονται αυτόματα. Η διαδικασία περιλαμβάνει κοινοποίηση στον κύριο, νομέα ή κάτοχο, δυνατότητα υποβολής αντιρρήσεων εντός δύο (2) μηνών, και δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ενώ απαγορεύονται επεμβάσεις στο ακίνητο μέχρι την έκδοση της απόφασης.
  7. Άρθρο 7. Το Άρθρο 7 του ΦΕΚ ορίζει ότι τα αρχαία ακίνητα μνημεία έως το 1453, καθώς και αυτά που αποκαλύπτονται από αρχαιολογικές έρευνες, ανήκουν κατά κυριότητα στο Δημόσιο, είναι εκτός συναλλαγής και ανεπίδεκτα χρησικτησίας, ενώ τα μεταγενέστερα του 1453 ακίνητα μνημεία διέπονται από τις διατάξεις του παρόντος νόμου. Το Άρθρο 8, αντίστοιχα, επιβάλλει σε κάθε πρόσωπο που ανακαλύπτει ακίνητο αρχαίο να το δηλώνει άμεσα στην πλησιέστερη αρχαιολογική, αστυνομική ή λιμενική αρχή.
  8. Άρθρο 8. Το Άρθρο 8 του ΦΕΚ ορίζει ότι όποιος ανακαλύπτει ακίνητο αρχαίο πρέπει να το δηλώνει άμεσα στην πλησιέστερη αρχαιολογική, αστυνομική ή λιμενική αρχή, με την Υπηρεσία να εξετάζει, να καταγράφει και να προστατεύει το αρχαίο, ενώ μπορεί να παραχωρηθεί χρηματική αμοιβή στον δηλούντα ή υποδεικνύοντα, εκτός από συγκεκριμένες περιπτώσεις όπως όταν το αρχαίο είναι ήδη γνωστό ή η ανακάλυψη γίνεται από δημόσιο υπάλληλο στο πλαίσιο των καθηκόντων του.
  9. Άρθρο 9. Το Άρθρο 9 του ΦΕΚ καθορίζει τη διαδικασία διατήρησης ακινήτων αρχαίων, η οποία περιλαμβάνει αιτιολογημένη έκθεση της Υπηρεσίας, πιθανή παραπομπή στο Συμβούλιο εντός δύο (2) μηνών, και απόφαση του Υπουργού σε περιπτώσεις μείζονος σημασίας. Επίσης, προβλέπει την υποχρέωση φωτογράφησης, αποτύπωσης και τεκμηρίωσης, καθώς και την πιθανότητα επιβολής υποχρέωσης στον ιδιοκτήτη για επίσκεψη του αρχαίου, ενώ ορίζει αποζημιώσεις για τη στέρηση χρήσης του ακινήτου και για βλάβες από ανασκαφές, καθώς και επιστροφή δαπανών προστασίας.
  10. Άρθρο 10. Το Άρθρο 10 του ΦΕΚ ορίζει ότι απαγορεύονται ενέργειες που μπορούν να βλάψουν ακίνητα μνημεία, ενώ απαιτείται έγκριση του Υπουργού Πολιτισμού για λατομικές εργασίες, μεταλλευτικές έρευνες, εγκαταστάσεις επιχειρήσεων, τεχνικά έργα, οικοδομική δραστηριότητα πλησίον αρχαίων, και εργασίες σε μνημεία, με προθεσμία έγκρισης τριών (3) μηνών.
  11. Άρθρο 11. Το Άρθρο 11 του ΦΕΚ ορίζει τις υποχρεώσεις των κυρίων, νομέων ή κατόχων ακινήτων μνημείων, οι οποίοι οφείλουν να συνεργάζονται με την Υπηρεσία για τη διατήρηση και προστασία τους, να επιτρέπουν επιθεωρήσεις, να εκτελούν εργασίες συντήρησης με δική τους δαπάνη, και να διευκολύνουν τη φωτογράφηση και μελέτη, ενώ το Δημόσιο ή οι Ο.Τ.Α. μπορούν να καλύπτουν μέρος των δαπανών για μνημεία που καθίστανται επισκέψιμα για το κοινό, υπό προϋποθέσεις.
  12. Άρθρο 12. Το Άρθρο 12 του ΦΕΚ αφορά την προσωρινή οριοθέτηση αρχαιολογικών χώρων εντός περιοχών που καλύπτονται από Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (Γ.Π.Σ.) ή Σχέδια Χωρικής Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π.), καθώς και την οριοθέτηση οικισμών για την εφαρμογή συγκεκριμένων άρθρων, με αρμόδιο τον Υπουργό Πολιτισμού και σε συνεργασία με τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων.
  13. Άρθρο 13. Το Άρθρο 13 του ΦΕΚ καθορίζει τη δημιουργία Ζωνών Προστασίας Α' και Β' γύρω από αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, με αποφάσεις του Υπουργού Πολιτισμού μετά από γνώμη του Συμβουλίου, οι οποίες μπορεί να απαγορεύουν τη δόμηση ή να θέτουν ειδικούς όρους δόμησης και χρήσεων γης, ενώ η Ζώνη Α' μπορεί να οδηγήσει σε αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων.
  14. Άρθρο 14. Το Άρθρο 14 του ΦΕΚ καθορίζει κανόνες για αρχαιολογικούς χώρους εντός οικισμών, επιτρέποντας ζώνες προστασίας, περιορίζοντας την ανέγερση νέων κτιρίων σε μη ενεργούς οικισμούς, και απαιτώντας άδεια από τον Υπουργό Πολιτισμού για επεμβάσεις σε ενεργούς οικισμούς, με στόχο τη διατήρηση του χαρακτήρα τους.
  15. Άρθρο 15. Το Άρθρο 15 του ΦΕΚ ορίζει ότι στους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους απαγορεύονται η αλιεία, η αγκυροβολία και η υποβρύχια δραστηριότητα με αναπνευστικές συσκευές, εκτός αν χορηγηθεί άδεια από τον Υπουργό Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου. Επίσης, καθορίζονται όροι για την άσκηση αυτών των δραστηριοτήτων και για την εκτέλεση λιμενικών έργων, με την άδεια του Υπουργού Πολιτισμού να είναι προαπαιτούμενη και να αναγράφεται στις υπόλοιπες άδειες με ποινή ακυρότητας.
  16. Άρθρο 16. Το Άρθρο 16 του ΦΕΚ ορίζει ότι η άδεια για ιστορικούς τόπους, που χαρακτηρίζονται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού μετά από γνώμη του Συμβουλίου και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως μαζί με διάγραμμα οριοθέτησης, προηγείται όλων των άλλων αδειών για την εκτέλεση έργου και η αναγραφή της είναι απαραίτητη στις υπόλοιπες άδειες, ενώ στους ιστορικούς τόπους εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις των άρθρων 12, 13, 14 και 15. Το Άρθρο 17, παράγραφος 1, αναφέρει ότι μπορεί να καθοριστεί Ζώνη Προστασίας Α΄ γύρω από μνημεία, ενώ η παράγραφος 2 ορίζει ότι ο καθορισμός χώρου εκτός σχεδίου πόλεως ή οικισμών ως Ζώνης Α΄ συνεπάγεται αναγκαστική απαλλοτρίωση εάν αναιρείται η κατά προορισμό χρήση του.
  17. Άρθρο 18. Το Άρθρο 18 του ΦΕΚ καθορίζει τη διαδικασία απαλλοτρίωσης ή απευθείας εξαγοράς μνημείων, ακινήτων που περιέχουν μνημεία, αρχαιολογικών χώρων, ιστορικών τόπων ή παρακείμενων ακινήτων από το Δημόσιο, με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, ενώ προβλέπει και εναλλακτικούς τρόπους αποζημίωσης ή διακανονισμού, όπως καταβολή σε δόσεις, ομόλογα, είδος ή ανταλλαγή ακινήτων, με δαπάνες του Δημοσίου ή άλλου προσώπου.
  18. Άρθρο 19. Το Άρθρο 19 του ΦΕΚ καθορίζει την αποζημίωση για τη στέρηση ή τον περιορισμό χρήσης ακινήτου για την προστασία μνημείων, αρχαιολογικών χώρων ή ιστορικών τόπων, με τον Υπουργό Πολιτισμού να έχει την αρμοδιότητα επιβολής τέτοιων μέτρων. Η αποζημίωση υπολογίζεται με βάση την απόδοση του ακινήτου και την ιδιότητά του ως μνημείου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να κηρυχθεί απαλλοτριωτέο ή να καταβληθεί μη χρηματική αποζημίωση.
  19. Άρθρο 20. Το Άρθρο 20 του ΦΕΚ ορίζει τις κατηγορίες κινητών μνημείων, συμπεριλαμβανομένων αυτών έως το 1453, μεταγενέστερων έως το 1830 (ευρήματα ανασκαφών, θρησκευτικές εικόνες) και νεότερων πολιτιστικών αγαθών με ιστορική, καλλιτεχνική ή επιστημονική σημασία, ενώ προβλέπει τη διαδικασία χαρακτηρισμού τους από τον Υπουργό Πολιτισμού μετά από εισήγηση της Υπηρεσίας και γνώμη του Συμβουλίου.
  20. Άρθρο 21. Το Άρθρο 21 του ΦΕΚ ορίζει ότι τα αρχαία κινητά μνημεία έως το 1453, καθώς και τα ευρήματα ανασκαφών ανεξαρτήτως χρονολόγησης, ανήκουν κατά κυριότητα και νομή στο Δημόσιο, είναι ανεπίδεκτα χρησικτησίας και εκτός συναλλαγής, ενώ το δικαίωμα κυριότητας σε μεταγενέστερα μνημεία ασκείται υπό τους όρους του νόμου. Το Άρθρο 22 απαγορεύει την κατάσχεση αρχαίων κινητών μνημείων έως το 1453 και ορίζει ότι η κατάσχεση μεταγενέστερων μνημείων ιδιωτών γίνεται παρουσία υπαλλήλου της Υπηρεσίας.
  21. Άρθρο 22. Το Άρθρο 22 του ΦΕΚ ρυθμίζει τη διαδικασία κατάσχεσης και πώλησης μνημείων, ορίζοντας το Δημόσιο ως μεσεγγυούχο και την Υπηρεσία ως αρμόδιο φορέα για την εκτίμηση της αξίας τους από επιτροπή της παραγράφου 11 του άρθρου 73, ενώ το Άρθρο 23 αφορά την άδεια κατοχής κινητών μνημείων που ανήκουν στο Δημόσιο.
  22. Άρθρο 23. Το Άρθρο 23 του ΦΕΚ καθορίζει τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση άδειας κατοχής σε κινητά αρχαία που χρονολογούνται έως το 1453, αποκλείοντας περιπτώσεις ιδιαίτερης σημασίας για το Δημόσιο, ανεπαρκούς φύλαξης, ή καταδίκης του αιτούντος για συγκεκριμένα αδικήματα, ενώ προβλέπει και την ανάκληση της άδειας υπό προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης σε ειδικές περιπτώσεις.
  23. Άρθρο 24. Το Άρθρο 24 του ΦΕΚ ορίζει τη δήλωση, υπόδειξη και αμοιβή κινητών μνημείων που χρονολογούνται έως το 1453 ή μεταγενέστερα του 1453, καθορίζοντας υποχρεώσεις εύρεσης και δήλωσης σε αρχαιολογικές, αστυνομικές ή λιμενικές αρχές, καθώς και τη χορήγηση αμοιβής από το Δημόσιο στον δηλούντα ή υποδεικνύοντα, με ποσά που καθορίζονται από τον Υπουργό Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, και με ανώτατο όριο τα 1.500 ευρώ για απευθείας χορήγηση από την Υπηρεσία, ενώ εξαιρείται η αμοιβή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως όταν το αρχαίο είναι ήδη γνωστό στην Υπηρεσία ή όταν η εύρεση γίνεται από υπάλληλο του Δημοσίου στο πλαίσιο υπηρεσιακών καθηκόντων.
  24. Άρθρο 25. Το Άρθρο 25 του ΦΕΚ επιτρέπει τον δανεισμό και την ανταλλαγή κινητών μνημείων που ανήκουν στο Δημόσιο, με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, για εκθεσιακούς ή παιδαγωγικούς σκοπούς, για περίοδο έως πέντε (5) έτη, υπό προϋποθέσεις όπως η αμοιβαιότητα και η μη ιδιαίτερη σημασία των μνημείων για την πολιτιστική κληρονομιά της Χώρας.
  25. Άρθρο 26. Το Άρθρο 26 απαγορεύει οποιαδήποτε ενέργεια σε κινητό μνημείο που μπορεί να προκαλέσει την καταστροφή, βλάβη, ρύπανση ή αλλοίωση της μορφής του, προστατεύοντας έτσι τις συλλογές των δημόσιων μουσείων της χώρας.
  26. Άρθρο 27. Το Άρθρο 27 του ΦΕΚ ορίζει ότι ο κάτοχος και ο κύριος κινητών μνημείων (αρχαίων ή άλλων) ευθύνονται για την ασφάλεια και τη διατήρησή τους, υποχρεούμενοι να ενημερώνουν την Υπηρεσία για τον τόπο φύλαξης, μετακινήσεις, απώλειες, να επιτρέπουν επιθεωρήσεις και να ακολουθούν τις υποδείξεις της, ενώ σε περίπτωση κινδύνου η Υπηρεσία μπορεί να λάβει μέτρα και να καταλογίσει δαπάνες ή να μεταφέρει το μνημείο. Επίσης, ορίζει υποχρεώσεις συντήρησης και ειδοποίησης της Υπηρεσίας σε περίπτωση θανάτου του κατόχου/κυρίου ή λύσης νομικού προσώπου. Το Άρθρο 28, παρ. 1, ρυθμίζει τη μεταβίβαση κατοχής κινητών αρχαίων έως το 1453, απαιτώντας γνωστοποίηση στην Υπηρεσία και αίτηση άδειας κατοχής από τον νέο κάτοχο.
  27. Άρθρο 28. Το Άρθρο 28 του ΦΕΚ καθορίζει τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες για τη μεταβίβαση της κατοχής και κυριότητας κινητών μνημείων, ορίζοντας ότι η μεταβίβαση χωρίς την απαιτούμενη άδεια του Υπουργού Πολιτισμού είναι άκυρη, ενώ το Δημόσιο διατηρεί δικαίωμα προτίμησης σε περίπτωση πώλησης εντός τριών (3) μηνών. Το Άρθρο 29 επιβάλλει στους κατόχους και κυρίους κινητών μνημείων, συμπεριλαμβανομένων νομικών προσώπων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου του ευρύτερου δημόσιου τομέα, την υποχρέωση διευκόλυνσης της φωτογράφησης και μελέτης τους από ειδικούς επιστήμονες.
  28. Άρθρο 29. Το Άρθρο 29 ορίζει ότι οι κάτοχοι μνημείων που τους έχει χορηγηθεί άδεια από την Υπηρεσία, υποχρεούνται να τα διαθέτουν στην Υπηρεσία για έκθεση στο κοινό, εντός ή εκτός Ελλάδας, και το Δημόσιο υποχρεούται σε αποζημίωση σε περίπτωση φθοράς ή απώλειας. Το Άρθρο 30 αναφέρει ότι ο κάτοχος κινητού αρχαίου προστατεύεται έναντι τρίτων ως νομέας και μπορεί να ασκήσει αγωγές νομής παράλληλα με το Δημόσιο.
  29. Άρθρο 30. Το Άρθρο 30 του ΦΕΚ ορίζει ότι το Δημόσιο διεκδικεί αρχαία που έχουν εξαχθεί παράνομα, αποδίδοντάς τα στον κάτοχο εκτός αν η εξαγωγή οφείλεται σε δόλο ή αμέλειά του, οπότε η κατοχή περιέρχεται στο Δημόσιο χωρίς αποζημίωση. Επίσης, ο κύριος μνημείου μπορεί να ζητά συνδρομή για την ανεύρεση και επιστροφή του, με παρόμοιες προϋποθέσεις για την απόδοση και την κυριότητα. Τέλος, ο κύριος και ο κάτοχος υποχρεούνται να επιτρέπουν την έκθεση του μνημείου στο κοινό, σύμφωνα με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού.
  30. Άρθρο 31. Το Άρθρο 31 καθορίζει τις προϋποθέσεις, τα κωλύματα, τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των συλλεκτών αρχαιοτήτων, οι οποίοι πρέπει να παρέχουν εγγυήσεις για την προστασία και διατήρηση των αντικειμένων τους, ενώ απαγορεύεται η απόκτηση πολιτιστικών αγαθών που προέρχονται από παράνομες ενέργειες.
  31. Άρθρο 32. Το Άρθρο 32 ορίζει τους αρχαιοπώλες και τους εμπόρους νεότερων κινητών μνημείων, απαιτώντας ειδική άδεια από τον Υπουργό Πολιτισμού για τη δραστηριότητά τους, η οποία χορηγείται σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα με σχετική εμπειρία, κατάλληλο χώρο, χωρίς ποινικό μητρώο σχετικό με πολιτιστική κληρονομιά, και υποχρεούται στην τήρηση βιβλίου καταχώρησης και έκδοση παραστατικών για κάθε μεταβίβαση.
  32. Άρθρο 33. Το Άρθρο 33 ορίζει ότι ο κάτοχος εισαχθέντων πολιτιστικών αγαθών που αποτελούν μνημεία πρέπει να δηλώνει την εισαγωγή τους στην Υπηρεσία, ενώ το δικαίωμα κυριότητας σε αρχαία έως το 1453 που εισάγονται νομίμως διατηρείται υπό προϋποθέσεις, με δυνατότητα έκδοσης άδειας κατοχής εάν δεν αποδειχθεί παράνομη προέλευση.
  33. Άρθρο 34. Το Άρθρο 34 του ΦΕΚ ρυθμίζει την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών από την Ελλάδα, επιτρέποντάς την υπό προϋποθέσεις και μετά από άδεια του Υπουργού Πολιτισμού, ενώ ορίζει προθεσμίες για την έκδοση αποφάσεων και εξαιρέσεις για προσωρινή εξαγωγή ή εξαγωγή αντικειμένων που έχουν εισαχθεί νόμιμα.
  34. Άρθρο 35. Το Άρθρο 35 ορίζει την αρχαιολογική έρευνα πεδίου ως την έρευνα του εδάφους, του υπεδάφους, του βυθού της θάλασσας ή του πυθμένα λιμνών/ποταμών με σκοπό τον εντοπισμό ή την αποκάλυψη αρχαίων μνημείων, περιλαμβάνοντας ανασκαφές (χερσαίες ή ενάλιες), επιφανειακές έρευνες και επιστημονικές μεθόδους όπως γεωφυσικές.
  35. Άρθρο 36. Το Άρθρο 36 του ΦΕΚ καθορίζει τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία για τη διενέργεια συστηματικών ανασκαφών από την Υπηρεσία, εγχώριους ή ξένους οργανισμούς, απαιτώντας απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού μετά από γνώμη του Συμβουλίου, ενώ ορίζει και τα προσόντα του διευθύνοντος αρχαιολόγου, τα οποία περιλαμβάνουν πενταετή εμπειρία και δύο επιστημονικές δημοσιεύσεις, καθώς και τις υποχρεώσεις του κατά την εκτέλεση της ανασκαφής.
  36. Άρθρο 37. Το Άρθρο 37 του ΦΕΚ ορίζει ότι η Υπηρεσία διενεργεί σωστικές ανασκαφές για τη διάσωση μνημείων που αποκαλύπτονται κατά την εκτέλεση τεχνικών έργων ή λόγω τυχαίων γεγονότων, με χρηματοδότηση από τον κύριο του έργου, εφόσον πρόκειται για δημόσιο τεχνικό έργο ή ιδιωτικό έργο προϋπολογισμού άνω των 587.000€.
  37. Άρθρο 38. Το Άρθρο 38 του ΦΕΚ 153, με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, ρυθμίζει τις επιφανειακές ή άλλης μορφής αρχαιολογικές έρευνες, επιτρέποντας στα ιδρύματα της παραγράφου 2 του άρθρου 36 να διενεργούν τρεις (3) τέτοιες έρευνες ετησίως, ενώ απαγορεύει τη χρήση ανιχνευτών μετάλλου χωρίς άδεια της Υπηρεσίας.
  38. Άρθρο 39. Το Άρθρο 39 του ΦΕΚ ορίζει τις υποχρεώσεις δημοσίευσης των αποτελεσμάτων συστηματικών, σωστικών και επιφανειακών ανασκαφών και αρχαιολογικών ερευνών, θέτοντας προθεσμίες από 9 μηνών έως 5 ετών για την κατάθεση εκθέσεων και τελικών δημοσιεύσεων, με διπλάσιες προθεσμίες για ενάλιες έρευνες.
  39. Άρθρο 40. Το Άρθρο 40 του ΦΕΚ 3020 καθορίζει ότι οι εργασίες σε ακίνητα μνημεία, όπως συντήρηση, στερέωση, αποκατάσταση και αναστήλωση, αποσκοπούν στη διατήρηση της υλικής υπόστασης και αυθεντικότητάς τους, και εγκρίνονται από την Υπηρεσία ή τον Υπουργό Πολιτισμού μετά από γνώμη του Συμβουλίου, εφόσον έχει τεκμηριωθεί ο μνημειακός χαρακτήρας του ακινήτου. Επίσης, προβλέπει τη διενέργεια επειγουσών εργασιών από την Υπηρεσία χωρίς οικοδομική άδεια και την έκδοση απόφασης του Υπουργού Πολιτισμού για τους ειδικότερους κανόνες εκπόνησης μελετών και εκτέλεσης εργασιών.
  40. Άρθρο 41. Το Άρθρο 41 του ΦΕΚ 3020 αφορά την προστασία ετοιμόρροπων μνημείων που χρονολογούνται μετά το 1453, προβλέποντας τη σύσταση πενταμελούς επιτροπής από υπαλλήλους του Υπουργείου Πολιτισμού και άλλους ειδικούς για την αξιολόγηση της κατάστασης και την πρόταση μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας μερικής ή ολικής κατεδάφισης σε εξαιρετικές περιπτώσεις, ενώ το Άρθρο 42 απαγορεύει τη μεταφορά ακινήτου μνημείου ή τμήματός του χωρίς άδεια του Υπουργού Πολιτισμού.
  41. Άρθρο 42. Το Άρθρο 42 του ΦΕΚ αφορά τη μεταφορά και επανατοποθέτηση μνημείων, επιτρέποντας κατ' εξαίρεση τη μετακίνηση μνημείων ιδιαίτερης σημασίας για λόγους διάσωσης από φυσικούς κινδύνους ή εκτέλεσης μεγάλων τεχνικών έργων εθνικής σημασίας, καθώς και την απόσπαση αναπόσπαστων στοιχείων μόνο για τη διάσωσή τους, με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και γνώμη του Συμβουλίου. Το Άρθρο 43 ορίζει ότι οι εργασίες συντήρησης σε μνημεία διενεργούνται από την Υπηρεσία ή εγγεγραμμένους συντηρητές, υπό την εποπτεία της Υπηρεσίας και με εγκεκριμένη μελέτη.
  42. Άρθρο 43. Το Άρθρο 43 του ΦΕΚ ορίζει ότι η έγκριση μελέτης για εργασίες σε μνημειακό κινητό ή ακίνητο απαιτεί τεκμηρίωση του μνημειακού του χαρακτήρα, ενώ σε επείγουσες περιπτώσεις οι εργασίες διενεργούνται άμεσα από οριζόμενο από την Υπηρεσία συντηρητή. Επιπλέον, καθορίζει ότι με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, ορίζονται οι κανόνες συντήρησης και οι όροι ίδρυσης και λειτουργίας εργαστηρίων συντήρησης αρχαιοτήτων και έργων τέχνης.
  43. Άρθρο 44. Το Άρθρο 44 ορίζει ότι οι υπεύθυνοι για εργασίες που αναφέρονται στα άρθρα 40 έως 43 πρέπει να υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις έως τον Απρίλιο του επόμενου έτους και τελική έκθεση ή δημοσίευση εντός 15 μηνών από την ολοκλήρωση των εργασιών.
  44. Άρθρο 45. Το Άρθρο 45 του ΦΕΚ καθορίζει τις προϋποθέσεις για την ίδρυση και λειτουργία μουσείων από το Δημόσιο ή άλλους φορείς, καθώς και τις υποχρεώσεις τους σχετικά με την έκθεση, τη φύλαξη, την καταγραφή στο Εθνικό Αρχείο Μνημείων, την ενημέρωση για μεταβολές στις συλλογές και την απαγόρευση απόκτησης παράνομα αποκτηθέντων πολιτιστικών αγαθών, με αποφάσεις του Υπουργού Πολιτισμού και γνώμη του Συμβουλίου.
  45. Άρθρο 46. Το Άρθρο 46 του ΦΕΚ καθορίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις για την επίσκεψη και τη χρήση αρχαιολογικών χώρων, ιστορικών τόπων και μνημείων για πολιτιστικές εκδηλώσεις, με δυνατότητα απαλλαγής από τέλη για μη κερδοσκοπικές εκδηλώσεις. Επίσης, ρυθμίζει την καταβολή αντιτίμου για την επίσκεψη σε δημόσια μουσεία και χώρους, τη διευκόλυνση πρόσβασης ειδικών επιστημόνων σε μνημεία, και απαιτεί άδεια για την παραγωγή και διάδοση αντιγράφων ή απεικονίσεων μνημείων για εμπορικούς σκοπούς, με τέλος υπέρ του Τ.Α.Π.Α.
  46. Άρθρο 47. Το Άρθρο 47 του ΦΕΚ ρυθμίζει τη διαδικασία αποδοχής δωρεών μνημείων στο Δημόσιο ή σε μη κρατικά μουσεία, η οποία απαιτεί χρηματική αποτίμηση από ειδική εκτιμητική επιτροπή και μπορεί να οδηγήσει σε φορολογικές εκπτώσεις έως 15% του καθαρού εισοδήματος. Επίσης, τροποποιεί τον Ν. 2459/1997, επιτρέποντας την καταβολή φόρου κληρονομιάς, κληροδοσίας ή δωρεάς σε είδος με μεταβίβαση μνημείων ή έργων τέχνης στο Δημόσιο, με την αξία να καθορίζεται από ειδική εκτιμητική επιτροπή. Τέλος, ορίζει ότι η σύνθεση της εκτιμητικής επιτροπής και οι λεπτομέρειες εφαρμογής των διατάξεων καθορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Πολιτισμού.
  47. Άρθρο 48. Το Άρθρο 48 του ΦΕΚ αφορά άλλα οικονομικά κίνητρα για ιδιοκτήτες ακινήτων μνημείων, επιτρέποντας τη μεταφορά του συντελεστή δόμησης και προβλέποντας την έκδοση προεδρικού διατάγματος για επιχορηγήσεις και άλλα κίνητρα σε κυρίους ή νομείς κτιρίων που έχουν χαρακτηριστεί μνημεία ή διατηρητέα, ή βρίσκονται σε αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους ή παραδοσιακά σύνολα, με σκοπό τη συντήρηση, αναστήλωση, αποκατάσταση, ανακατασκευή, ανάδειξη ή διευκόλυνση πρόσβασης, ενώ το ύψος της επιχορήγησης μπορεί να κυμαίνεται ανάλογα με διάφορα κριτήρια.
  48. Άρθρο 49. Το Άρθρο 49 του ΦΕΚ ορίζει τη σύνθεση των Τοπικών Συμβουλίων Μνημείων (ΤΣΜ) σε έντεκα (11) μέλη, συμπεριλαμβανομένου ενός Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ως Προέδρου, τριών αρχαιολόγων, ενός αρχιτέκτονα και ενός συντηρητή από το Υπουργείο Πολιτισμού, ενός αρχιτέκτονα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, τριών μελών Δ.Ε.Π. ή ερευνητών με εξειδίκευση σε συναφείς τομείς, και ενός εκπροσώπου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων, ενώ τα ΤΣΜ είναι αρμόδια να γνωμοδοτούν για θέματα μνημείων, χώρων και τόπων της περιφέρειάς τους.
  49. Άρθρο 50. Το Άρθρο 50 περιγράφει τη συγκρότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) με 17 μέλη, με πρόεδρο τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού, και του Κεντρικού Συμβουλίου Νεοτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ) με 15 μέλη, επίσης με πρόεδρο τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού, καθορίζοντας τις ειδικότητες και τα προσόντα των μελών τους.
  50. Άρθρο 51. Το Άρθρο 51 του ΦΕΚ ορίζει τη συγκρότηση του Συμβουλίου Μουσείων από δεκαπέντε (15) μέλη, με επικεφαλής τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού, και καθορίζει τις αρμοδιότητές του, όπως η εισήγηση για τη μουσειακή πολιτική και η γνωμοδότηση για διάφορα θέματα που αφορούν τα μουσεία, ενώ καταργεί την παράγραφο 1 του άρθρου 6 του Ν. 2557/1997.
  51. Άρθρο 52. Το Άρθρο 52 του ΦΕΚ ρυθμίζει τη θητεία των μελών των Συμβουλίων (τουλάχιστον η μισή ανανεώνεται κάθε 6 έτη), τη δυνατότητα υποβοήθησης του έργου τους μέσω επιτροπών, την επιστημονική και γραμματειακή υποστήριξη από γραμματεία στο Υπουργείο Πολιτισμού, την αποζημίωση των μελών και εισηγητών (που καθορίζεται από τους Υπουργούς Οικονομίας και Οικονομικών και Πολιτισμού), την οργάνωση και λειτουργία των Συμβουλίων (με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού), την ίδρυση, συγχώνευση ή κατάργηση Συμβουλίων (με προεδρικό διάταγμα), και τη συμμετοχή των μελών και εισηγητών στις συνεδριάσεις, καθώς και τη δυνατότητα παράστασης προσώπων των οποίων οι υποθέσεις εκδικάζονται.
  52. Άρθρο 53. Το Άρθρο 53 του ΦΕΚ ορίζει ότι η κλοπή μνημείου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας ή μνημείου που αφαιρέθηκε από ακίνητο μνημείο, μουσείο, χώρο ανασκαφής, αποθηκευτικό χώρο αρχαίων ευρημάτων ή χώρο φύλαξης συλλογής, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη.
  53. Άρθρο 54. Το Άρθρο 54 ορίζει την ποινή κάθειρξης έως δέκα (10) ετών για την υπεξαίρεση μνημείου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας ή όταν η πράξη τελείται κατ' επάγγελμα ή κατά συνήθεια, ενώ επιβάλλει την ίδια ποινή και για κλοπές μνημείων που διαπράττονται κατά συνήθεια ή κατ' επάγγελμα.
  54. Άρθρο 55. Το Άρθρο 55 του ΦΕΚ αφορά την αποδοχή και διάθεση μνημείων που αποτελούν προϊόντα εγκλήματος, προβλέποντας αυξημένες ποινές αν το αντικείμενο είναι μνημείο ιδιαίτερα μεγάλης αξίας ή αν ο δράστης ενεργεί κατ' επάγγελμα ή κατά συνήθεια, σύμφωνα με το άρθρο 375 του Ποινικού Κώδικα.
  55. Άρθρο 56. Το Άρθρο 56 ορίζει ποινές για την καταστροφή, βλάβη, ρύπανση, δυσχέρεια χρήσης ή αλλοίωση μνημείου ή πολιτιστικού αγαθού, με ποινές που κυμαίνονται από φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών έως κάθειρξη δέκα ετών, ανάλογα με την αξία του μνημείου, την οργανωμένη εγκληματική δραστηριότητα και αν η πράξη γίνεται κατ' επάγγελμα ή κατά συνήθεια.
  56. Άρθρο 57. Το Άρθρο 57 του ΦΕΚ ορίζει ότι η φθορά μνημείου από αμέλεια τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη, ενώ το Άρθρο 58 επιβάλλει ποινές φυλάκισης έως τριών (3) ετών για παράβαση της υποχρέωσης δήλωσης μνημείου σύμφωνα με τα άρθρα 8 παρ. 1 και 24 παρ. 1, και έως δύο (2) ετών για παράβαση των άρθρων 24 παρ. 2 ή 33 παρ. 2.
  57. Άρθρο 58. Το Άρθρο 58 επιβάλλει χρηματική ποινή έως 50.000 ευρώ, ή φυλάκιση έως δύο (2) έτη σε περίπτωση υποτροπής, για παράνομη μεταβίβαση μνημείου χωρίς την απαιτούμενη άδεια, έγκριση ή γνωστοποίηση, ενώ το Άρθρο 59 προβλέπει φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών για την παράνομη μεταβίβαση ή απόκτηση αρχαίου μνημείου που δεν έχει δηλωθεί νόμιμα.
  58. Άρθρο 59. Το Άρθρο 59 αφορά την ποινική αντιμετώπιση της παράνομης εμπορίας αρχαίων μνημείων που δεν έχουν δηλωθεί νόμιμα, ενώ το Άρθρο 60 επιβάλλει ποινή φυλάκισης σε όσους ασκούν δραστηριότητα αρχαιοπώλη ή εμπόρου νεότερων μνημείων χωρίς την απαιτούμενη άδεια, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 32.
  59. Άρθρο 61. Το Άρθρο 61 του ΦΕΚ ορίζει τις ποινές για παράνομη ανασκαφή ή άλλη αρχαιολογική έρευνα χωρίς άδεια, επιβάλλοντας κάθειρξη έως δέκα (10) ετών για ανασκαφή και φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους για άλλες μορφές έρευνας, με αυξημένες ποινές (κάθειρξη) αν οι πράξεις γίνονται κατ' επάγγελμα ή κατά συνήθεια.
  60. Άρθρο 62. Το Άρθρο 62 του ΦΕΚ ορίζει ποινές για την παράνομη χρήση ανιχνευτή μετάλλων: φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών για απλή χρήση χωρίς άδεια, και φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) ετών αν η πράξη τελεστεί σε αρχαιολογικούς χώρους ή κατ' επάγγελμα/συνήθεια. Επιπλέον, αναφέρεται ότι αν ο δράστης διαπράττει την πράξη "κατά συνήθεια ή κατ' επάγγελμα", επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα (10) ετών.

Πρόσφατες αναφορές

Σχετικοί νόμοι

Νομοθεσία του 2002

Επιστροφή στη λίστα νόμων