Νόμος 5023/2023 — Χρονολόγιο τροποποιήσεων

Ο Νόμος 5023/2023, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 34/2023, τροποποιεί διάφορες διατάξεις του Αστικού Κώδικα, του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, του Ποινικού Κώδικα και άλλων νόμων. Κύριοι αποδέκτες των αλλαγών είναι άτομα με αναπηρία, θύματα εγκληματικών πράξεων και πολίτες χαμηλού εισοδήματος, στους οποίους επεκτείνεται η παροχή νομικής βοήθειας και συμβουλευτικής υποστήριξης. Επίσης, ο νόμος επικαιροποιεί την ορολογία σχετικά με τις αναπηρίες σε διάφορους κώδικες και προβλέπει τον ορισμό αρμόδιων δικαστικών υπαλλήλων για ζητήματα προσβασιμότητας. Ειδικότερα, θεσπίζεται η γενική αρχή της ίσης μεταχείρισης ατόμων με αναπηρία ή χρόνια πάθηση σε διάφορους τομείς, ενώ τροποποιούνται διατάξεις που αφορούν την ικανότητα καταλογισμού σε αδικοπραξία, τη σύνταξη διαθηκών και τη διαδικασία εξέτασης μαρτύρων και συμβαλλόμενων με αναπηρίες λόγου ή ακοής. Τέλος, ο νόμος προβλέπει την κάλυψη εξόδων μετακίνησης και διαμονής για μέλη της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας.

Άρθρα

  1. Άρθρο 1. Το Άρθρο 1 καθορίζει τους δικαιούχους νομικής βοήθειας, οι οποίοι περιλαμβάνουν πολίτες της ΕΕ, τρίτων χωρών και ανιθαγενείς χαμηλού εισοδήματος (με ετήσιο οικογενειακό εισόδημα έως τα 2/3 των κατώτατων ατομικών αποδοχών), θύματα συγκεκριμένων εγκληματικών πράξεων (όπως αναφέρονται στον Ποινικό Κώδικα και τον ν. 4251/2014), και άτομα με αναπηρία 67% και άνω, ανεξαρτήτως εισοδήματος.
  2. Άρθρο 2. Το άρθρο 2 του ΦΕΚ, με αναφορά στην υποπαράγραφο Δ.9 της παραγράφου Δ του άρθρου 2 του ν. 4336/2015, τροποποιεί τον ν. 4443/2016 για να θεσπίσει τη γενική αρχή της ίσης μεταχείρισης ατόμων με αναπηρία ή χρόνια πάθηση, επικαιροποιεί την ορολογία σε διάφορους κώδικες και προβλέπει τον ορισμό δικαστικού υπαλλήλου αρμόδιου για ζητήματα πρόσβασης ατόμων με αναπηρία, ενώ παράλληλα τους εντάσσει στους δικαιούχους νομικής βοήθειας.
  3. Άρθρο 2 δ. Το Άρθρο 2 διαμορφώνεται ως εξής: Η νομική βοήθεια παρέχεται κατόπιν αίτησης του δικαιούχου, η οποία πρέπει να περιλαμβάνει συνοπτική περιγραφή του αντικειμένου της δίκης ή της πράξης και αποδεικτικά στοιχεία για την πλήρωση των προϋποθέσεων παροχής της. Στην αίτηση επισυνάπτονται δικαιολογητικά που αποδεικνύουν την οικονομική κατάσταση, όπως φορολογική δήλωση, δήλωση περιουσιακής κατάστασης, εκκαθαριστικό σημείωμα και Α.Φ.Μ.
  4. Άρθρο 2 τ. Το Άρθρο 27 του νόμου, που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 17 Φεβρουαρίου 2023 (τεύχος Α', αριθμός 34), ορίζει ότι η ισχύς του νόμου αρχίζει από τη δημοσίευσή του.
  5. Άρθρο 2 υ. Σύμφωνα με το άρθρο 2, υποπαράγραφος Δ.9, παράγραφος Δ, του ν. 4336/2015, ο Πρόεδρος, οι Αντιπρόεδροι και τα μέλη της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας, καθώς και οι συνοδοί τους (εφόσον είναι άτομα με αναπηρία), δικαιούνται κάλυψη εξόδων μετακίνησης και διαμονής από την Προεδρία της Κυβέρνησης για έως έξι (6) συνεδριάσεις ετησίως, εφόσον διαμένουν εκτός έδρας της Αρχής, καθώς και για εκπροσώπηση της Αρχής εντός ή εκτός Ελλάδας.
  6. Άρθρο 3. Το Άρθρο 3 τροποποιεί τον ν. 4443/2016, επεκτείνοντας την αρχή της ίσης μεταχείρισης σε άτομα με αναπηρία ή χρόνια πάθηση σε τομείς όπως η κοινωνική προστασία, η εκπαίδευση και η πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, ενώ παράλληλα διαγράφει σχετικές αναφορές από το άρθρο 24 του ίδιου νόμου.
  7. Άρθρο 4. Το Άρθρο 4 του ΦΕΚ τροποποιεί το άρθρο 331 του Αστικού Κώδικα, διαγράφοντας τη λέξη "κωφάλαλος" και ορίζοντας ότι σε περιπτώσεις ανηλίκων κάτω των δεκατεσσάρων ετών, ατόμων χωρίς συνείδηση πράξεων ή ατόμων με ψυχική/διανοητική διαταραχή που περιορίζει την κρίση και τη βούλησή τους, εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 915 έως 918 του Αστικού Κώδικα.
  8. Άρθρο 4 Ε. Το Άρθρο 4 Ε του ΦΕΚ τροποποιεί το άρθρο 331 του Αστικού Κώδικα (ΑΚ) σχετικά με την ευθύνη του οφειλέτη, ενώ ταυτόχρονα τροποποιεί τα άρθρα 917 ΑΚ (ικανότητα καταλογισμού σε αδικοπραξία), 1667 ΑΚ (διαδικασία υποβολής σε δικαστική συμπαράσταση) και 1735 ΑΚ (σύνταξη διαθήκης από κωφό διαθέτη).
  9. Άρθρο 5. Το Άρθρο 5 του ΦΕΚ τροποποιεί το άρθρο 917 του Αστικού Κώδικα, ορίζοντας ότι η ικανότητα καταλογισμού σε αδικοπραξία για πρόσωπα ηλικίας από 10 έως 14 ετών κρίνεται με βάση την έλλειψη διάκρισης, ενώ αναφέρεται και σε ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω.
  10. Άρθρο 5 α. Το Άρθρο 5α του ΦΕΚ περιγράφει τις αρμοδιότητες των αναπληρωτών δικαστών, συμπεριλαμβανομένου του προσδιορισμού συζητήσεων υποθέσεων κατά τη διάρκεια του δικαστικού έτους, της σύγκλησης του συμβουλίου, της επίβλεψης της γραμματείας, της έγκρισης αντιγράφων, της βεβαίωσης ιδιοτήτων και υπογραφών, της απόφασης για αιτήσεις κατά προτίμηση προσδιορισμού συζήτησης, του ορισμού ανακριτικού τμήματος και του ορισμού δικαστικού υπαλλήλου για θέματα ατόμων με αναπηρία. Ο πρόεδρος επικουρείται από τα μέλη του συμβουλίου, ενώ ο δικαστής που διευθύνει το δικαστήριο ασκεί τις αρμοδιότητες του τριμελούς συμβουλίου και του προέδρου του.
  11. Άρθρο 6. Το Άρθρο 6 τροποποιεί το άρθρο 1667 του Αστικού Κώδικα (ΑΚ) αλλάζοντας τη διατύπωση από "πάσχοντος" σε "προσώπου" και από "πάσχει από" σε "έχει", ενώ παράλληλα αναφέρει ότι οι παράγραφοι 2, 3 και 4 του ίδιου άρθρου δεν εφαρμόζονται για τους δικαιούχους της παραγράφου 3Α.
  12. Άρθρο 8 Σ. Το Άρθρο 8 Σ τροποποιεί το άρθρο 1736 του Αστικού Κώδικα (ΑΚ) σχετικά με τη σύμπραξη ατόμων κατά τη σύνταξη διαθήκης από κωφό διαθέτη, ενώ το Άρθρο 9 τροποποιεί το άρθρο 1745 ΑΚ για διαθέτη με σοβαρή αναπηρία λόγου. Το Άρθρο 10, στο Κεφάλαιο Β', τροποποιεί το άρθρο 253 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠολΔ) για τη συνεννόηση με κωφούς ή πρόσωπα με σοβαρή αναπηρία λόγου.
  13. Άρθρο 10. Το Άρθρο 10 τροποποιεί το άρθρο 253 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, αντικαθιστώντας τους όρους "κουφός, άλαλος ή κωφάλαλος" με "κωφός ή πρόσωπο με σοβαρή αναπηρία λόγου" και προσαρμόζοντας τις διαδικασίες επικοινωνίας, επιτρέποντας στον κωφό να επιλέξει τον τρόπο απάντησης (προφορικά ή γραπτά) και καθορίζοντας τη διαδικασία για άτομα που δεν γνωρίζουν ανάγνωση/γραφή ή δεν μπορούν να υπογράψουν, με την πρόσληψη διερμηνέα.
  14. Άρθρο 10 δ. Το Άρθρο 10 Διερμηνείς ορίζει ότι εάν κάποιος από τους συμβαλλόμενους ή τους αντιπροσώπους τους δεν γνωρίζει την ελληνική γλώσσα, ο συμβολαιογράφος οφείλει να προσλάβει διερμηνέα για τη μετάφραση των δηλώσεων και του περιεχομένου του συμβολαίου μεταξύ της ξένης και της ελληνικής γλώσσας.
  15. Άρθρο 11. Το Άρθρο 11 τροποποιεί τις παραγράφους 5 και 6 του άρθρου 408 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠολΔ), αλλάζοντας τη διατύπωση για την ορκωμοσία μαρτύρων που είναι άτομα με σοβαρή αναπηρία στα άνω άκρα ή έχουν αναπηρία λόγου και κωφότητα.
  16. Άρθρο 12. Το Άρθρο 12 τροποποιεί την παράγραφο 1 του άρθρου 69 του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019, Α' 95), αντικαθιστώντας τη φράση «που πάσχουν από» με τη λέξη «με», ορίζοντας τα μέτρα θεραπείας ατόμων με ψυχική ή διανοητική διαταραχή ως ένα από τα μέτρα ασφαλείας, εκτός από αυτά που προβλέπονται στα άρθρα 122 και 123.
  17. Άρθρο 13. Το Άρθρο 13 του ΦΕΚ τροποποιεί την παράγραφο 4 του άρθρου 105Β του Ποινικού Κώδικα, αλλάζοντας τη διατύπωση για τον υπολογισμό της εκτιόμενης ποινής κρατουμένων που έχουν ημιπληγία ή παραπληγία, αντικαθιστώντας τις λέξεις «πάσχουν από» με τη λέξη «έχουν».
  18. Άρθρο 13 Υ. Το Άρθρο 13 Υ τροποποιεί την παράγραφο 4 του άρθρου 105Β του Ποινικού Κώδικα, ορίζοντας τον τρόπο υπολογισμού της εκτιμώμενης ποινής για κρατούμενους που πάσχουν από ημιπληγία ή παραπληγία.
  19. Άρθρο 15 Υ. Το άρθρο 15 Υ του ΦΕΚ τροποποιεί την παράγραφο 2 του άρθρου 209 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ) σχετικά με την υποχρέωση για μαρτυρία. Τα άρθρα 16, 17 και 18, τα οποία επίσης αναφέρονται, τροποποιούν τις παραγράφους 2 του άρθρου 219, το άρθρο 229 και την παράγραφο ε) του άρθρου 382 του ΚΠΔ αντίστοιχα, αφορώντας τον όρκο μαρτύρων με σοβαρή αναπηρία λόγου, τη μαρτυρία κωφών ή ατόμων με σοβαρή αναπηρία λόγου, και την προσωρινή ανικανότητα κωφών ή ατόμων με σοβαρή αναπηρία λόγου για την εκπλήρωση καθηκόντων ενόρκου.
  20. Άρθρο 16. Το Άρθρο 16 του ΦΕΚ τροποποιεί την παράγραφο 2 του άρθρου 219 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ), αντικαθιστώντας τη λέξη "άλαλος" με τις λέξεις "με σοβαρή αναπηρία λόγου" όσον αφορά τον όρκο μαρτύρων στο ακροατήριο.
  21. Άρθρο 19 Σ. Το Άρθρο 19 Σ του ΦΕΚ 34/2023 τροποποιεί το άρθρο 137 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΔΔ) για να διασφαλίσει τη συνεννόηση με κωφούς ή πρόσωπα με σοβαρή αναπηρία λόγου κατά τη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας.
  22. Άρθρο 20. Το Άρθρο 20 τροποποιεί τις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 10 του ν. 2830/2000 (Κώδικας Συμβολαιογράφων), αντικαθιστώντας τους όρους "κωφός, άλαλος ή κωφάλαλος" με "κωφός ή πρόσωπο με σοβαρή αναπηρία λόγου" και προσαρμόζοντας τις διαδικασίες επικοινωνίας για άτομα με αναπηρίες λόγου.
  23. Άρθρο 21. Το Άρθρο 21 τροποποιεί τον Ν. 4478/2017 (Α' 91) αντικαθιστώντας τον όρο "άλαλος" με "πρόσωπο με σοβαρή αναπηρία λόγου" και ορίζει τη διαδικασία εξέτασης κωφών ή ατόμων με σοβαρή αναπηρία λόγου, προβλέποντας τη χρήση γραπτής επικοινωνίας, νοηματικής γλώσσας και διερμηνέων, με σκοπό τη διευκόλυνση της πρόσβασής τους στη δικαιοσύνη.
  24. Άρθρο 21 Δ. Το Άρθρο 21 Δ, που τροποποιεί την παράγραφο 5 του άρθρου 69 του ν. 4478/2017, εντάσσεται στο Μέρος Δ' του εγγράφου και αφορά τη διασφάλιση του δικαιώματος προστασίας θυμάτων κωφών ή ατόμων με σοβαρή αναπηρία λόγου κατά τη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας, με στόχο τη διευκόλυνση της πρόσβασής τους στη δικαιοσύνη.
  25. Άρθρο 22. Το Άρθρο 22 του ΦΕΚ τροποποιεί την παράγραφο 7 του άρθρου 17 του ν. 4938/2022, προσθέτοντας την υποπερίπτωση βιβ) στην περίπτωση β), με σκοπό τον ορισμό υπεύθυνου στο δικαστήριο για ζητήματα πρόσβασης, ενημέρωσης και διευκόλυνσης των ατόμων με αναπηρία. Η τροποποίηση αυτή εντάσσεται στις αρμοδιότητες του τριμελούς συμβουλίου και του προέδρου του συμβουλίου των δικαστηρίων.
  26. Άρθρο 22 Ο. Το Άρθρο 22 Ο του ΦΕΚ ορίζει υπεύθυνο στο δικαστήριο για ζητήματα πρόσβασης, ενημέρωσης και διευκόλυνσης ατόμων με αναπηρία, τροποποιώντας το άρθρο 17 του ν. 4938/2022. Το Άρθρο 23, αντίστοιχα, επεκτείνει το δικαίωμα νομικής βοήθειας σε άτομα με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, προσθέτοντας παράγραφο στο άρθρο 1 του ν. 3226/2004.
  27. Άρθρο 23. Το Άρθρο 23 του ΦΕΚ προσθέτει παράγραφο 3Α και τροποποιεί την παράγραφο 4 του άρθρου 1 του ν. 3226/2004, διευρύνοντας τους δικαιούχους νομικής βοήθειας, ώστε να περιλαμβάνονται άτομα με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω.
  28. Άρθρο 24. Το Άρθρο 24, μέρος Γ', αφορά την εναρμόνιση του Αστικού Κώδικα, του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, του Ποινικού Κώδικα, του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, του Κώδικα Συμβολαιογράφων και του Ν. 4478/2017 με τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, η οποία κυρώθηκε με τον Ν. 4074/2012, και συγκεκριμένα τροποποιεί τον Αστικό Κώδικα.
  29. Άρθρο 24 Δ. Το άρθρο 24Δ του ΦΕΚ τροποποιεί την παράγραφο 2 του άρθρου 2 του ν. 3226/2004 σχετικά με τη διαδικασία παροχής νομικής βοήθειας, ενώ το άρθρο 25 τροποποιεί το άρθρο 5 του ίδιου νόμου για τη συμβουλευτική βοήθεια. Το άρθρο 26 προσθέτει παράγραφο 4 στο άρθρο που αφορά την καταβολή εξόδων μετακίνησης και διαμονής για την κάλυψη των αναγκών της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας.
  30. Άρθρο 25. Το Άρθρο 25 του ΦΕΚ τροποποιεί το Άρθρο 5 του ν. 3226/2004, επεκτείνοντας τη συμβουλευτική βοήθεια σε πολίτες με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, οι οποίοι, μαζί με τους πολίτες χαμηλού εισοδήματος, μπορούν να ενημερώνονται από εισαγγελείς και προέδρους δικαστηρίων για τη δυνατότητα ένταξής τους στο σύστημα νομικής βοήθειας.
  31. Άρθρο 27. Το Άρθρο 27, που δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (Τεύχος Α', αρ. 34) στις 17 Φεβρουαρίου 2023, αναφέρεται στην παραγγελία δημοσίευσης και εκτέλεσης ενός νόμου του κράτους, υπογεγραμμένο από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου και τους Υπουργούς Οικονομικών (Χρήστος Σταϊκούρας, Θεόδωρος Σκυλακάκης), Ανάπτυξης και Επενδύσεων (Σπυρίδων-Άδωνις Γεωργιάδης), Παιδείας και Θρησκευμάτων (Νίκη Κεραμέως), Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (Κωνσταντίνος Χατζηδάκης), Υγείας (Αθανάσιος Πλεύρης), Δικαιοσύνης (Κωνσταντίνος Τσιάρας) και Επικρατείας (Γεώργιος Γεραπετρίτης).
  32. Άρθρο 51 τ. Το άρθρο 51 τ του ν. 4139/2013, όπως τροποποιείται, αφορά τη χορήγηση υπό όρο απόλυσης σε κρατούμενους, ορίζοντας ότι για ποινές κάθειρξης απαιτείται η έκτιση των 2/5 της ποινής (ή 16 έτη για ισόβια), ενώ για συγκεκριμένα κακουργήματα (άρθρα 22, 23 του ν. 4139/2013, 134, 187, 187Α, 265 παρ. 1 γ'-δ', 299 παρ. 1, 323Α, 324, 380, 385, και 19ο Κεφάλαιο του Ειδικού Μέρους του Κώδικα) απαιτείται η έκτιση των 3/5 της ποινής (ή 18 έτη για ισόβια), με ανώτατο όριο τα 20 ή 25 έτη κράτησης σε περιπτώσεις πολλαπλών ισοβίων.
  33. Άρθρο 76. Το Άρθρο 76, παράγραφος 2, ορίζει ότι τα μέτρα ασφαλείας δεν πρέπει να παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας, λαμβάνοντας υπόψη τη βαρύτητα της πράξης, τον κίνδυνο διάπραξης νέας πράξης και την ένταση αυτού του κινδύνου, απαιτώντας ειδική αιτιολογία για την αξιολόγηση αυτών των όρων.
  34. Άρθρο 105Β. Το Άρθρο 105Β του ΦΕΚ καθορίζει τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση υπό όρο απόλυσης, ορίζοντας ότι απαιτείται η έκτιση τουλάχιστον είκοσι (20) ετών για ισόβια κάθειρξη, ή είκοσι πέντε (25) ετών αν συντρέχουν σωρευτικές ποινές. Επιπλέον, προβλέπει ευεργετικό υπολογισμό δύο (2) ημερών εκτιόμενης ποινής για κρατούμενους με συγκεκριμένες σοβαρές παθήσεις, αναπηρία άνω του 50% ή 67%, μητέρες με ανήλικα τέκνα, και όσους συμμετέχουν σε εγκεκριμένα προγράμματα απεξάρτησης, καθώς και για όσους νοσηλεύονται για τουλάχιστον τέσσερις (4) μήνες.
  35. Άρθρο 123. Το Άρθρο 123 του ΦΕΚ 34/17.02.2023, στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ' που αφορά τροποποιήσεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, τροποποιεί την παράγραφο 2 του άρθρου 209 του ΚΠΔ, διαγράφοντας τις λέξεις «είναι παράφρονας ή» σχετικά με την υποχρέωση για μαρτυρία.
  36. Άρθρο 123 δ. Το Άρθρο 123 δ του ΦΕΚ τροποποιεί το Άρθρο 123, ορίζοντας ότι σε περιπτώσεις ανηλίκων με ψυχικές ασθένειες, οργανικές νόσους, σοβαρές σωματικές δυσλειτουργίες, εξάρσεις από ηλεκτρονικούς υπολογιστές, αλκοόλ ή ναρκωτικά, ή ουσιώδη καθυστέρηση στην ανάπτυξη, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την ανάθεση της επιμέλειας σε γονείς, επιτρόπους, αναδόχους, προστατευτικές εταιρείες ή επιμελητές, καθώς και την παραπομπή σε θεραπευτικά προγράμματα ή καταστήματα.
  37. Άρθρο 137. Το Άρθρο 137 του ΦΕΚ, στο πλαίσιο του Κεφαλαίου ΣΤ' που τροποποιεί τον Κώδικα Συμβολαιογράφων, ορίζει ότι οι διατάξεις περί απαλλαγής μαρτύρων ισχύουν και για τους διερμηνείς, ενώ για κωφά ή άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, η επικοινωνία γίνεται εγγράφως, με τις απαντήσεις να υπογράφονται από τον δικαστή και να καταχωρούνται στα πρακτικά.
  38. Άρθρο 137 δ. Το Άρθρο 137 δ του ΦΕΚ ορίζει ότι εάν κάποιος διάδικος, μάρτυρας ή πραγματογνώμονας δεν γνωρίζει την ελληνική γλώσσα, θα πρέπει να προσληφθεί διερμηνέας, ο οποίος θα ορκιστεί για ακριβή απόδοση των λεγομένων, και οι λόγοι αποκλεισμού/απαλλαγής μαρτύρων ισχύουν και για αυτόν.
  39. Άρθρο 209 δ. Το Άρθρο 209 δ του ΦΕΚ ορίζει την υποχρέωση για μαρτυρία, επιτρέποντας την άρνηση μόνο στις ρητά αναγραφόμενες εξαιρέσεις του κώδικα, και δίνει τη δυνατότητα στον ανακριτή ή το δικαστήριο να μην εξετάσει μάρτυρες που βρίσκονται σε προφανώς ακατάλληλη διανοητική κατάσταση.
  40. Άρθρο 219. Το Άρθρο 219 του ΦΕΚ καθορίζει τον όρκο που πρέπει να δώσει κάθε μάρτυρας πριν εξεταστεί στο ακροατήριο, εκτός από τους κληρικούς ή ιερωμένους που δίνουν διαβεβαίωση, ενώ για μάρτυρες με σοβαρή αναπηρία λόγου προβλέπεται η δυνατότητα ορκωμοσίας μέσω γραπτής δήλωσης ή με τη βοήθεια διερμηνέα.
  41. Άρθρο 229. Το Άρθρο 229 του ΦΕΚ ορίζει ότι οι κωφοί ή τα άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου μπορούν να απαντούν γραπτώς στις ερωτήσεις και παρατηρήσεις που τους απευθύνονται στο ακροατήριο, με τις απαντήσεις τους να καταγράφονται στα πρακτικά και να συνοδεύουν τη δικογραφία, ενώ σε περίπτωση αδυναμίας γραφής, διορίζονται διερμηνείς. Το Άρθρο 18 τροποποιεί το άρθρο 382 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ), αντικαθιστώντας τους όρους "κουφοί ή άλαλοι" με "κωφοί ή τα πρόσωπα με σοβαρή αναπηρία λόγου" όσον αφορά την προσωρινή ανικανότητα εκπλήρωσης καθηκόντων ενόρκου.
  42. Άρθρο 229 Κ. Το άρθρο 229 ΚΠΔ τροποποιεί την εξέταση μαρτύρων και κατηγορουμένων που είναι κωφοί ή έχουν σοβαρή αναπηρία λόγου, αντικαθιστώντας τις παλαιότερες ορολογίες "κουφοί και άλαλοι" με τις νέες "κωφοί, ή με σοβαρή αναπηρία λόγου" και καθορίζοντας ότι ο κωφός μάρτυρας μπορεί να επιλέξει να απαντήσει προφορικώς ή εγγράφως, ανάλογα με τον προσφορότερο τρόπο επικοινωνίας για τον ίδιο.
  43. Άρθρο 253. Το Άρθρο 253 του ΦΕΚ ορίζει ότι σε περίπτωση κωφού ή ατόμου με σοβαρή αναπηρία λόγου, οι ερωτήσεις και οι παρατηρήσεις υποβάλλονται προφορικά και οι απαντήσεις γραπτώς, ενώ αν το άτομο δεν γνωρίζει γραφή και ανάγνωση, ο δικαστής διορίζει διερμηνείς.
  44. Άρθρο 253 δ. Το Άρθρο 253 δ του ΦΕΚ ορίζει ότι σε περίπτωση που μάρτυρας, πραγματογνώμονας, διάδικος ή νόμιμος αντιπρόσωπος είναι κωφός ή έχει σοβαρή αναπηρία λόγου, η επικοινωνία κατά τη διάρκεια διαδικαστικών πράξεων γίνεται γραπτώς, με τον κωφό να επιλέγει αν θα απαντήσει προφορικά ή γραπτώς.
  45. Άρθρο 382. Το Άρθρο 19 του Κεφαλαίου Ε' τροποποιεί το Άρθρο 137 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α' 97), αλλάζοντας τον τίτλο και το κείμενο ώστε να αναφέρεται σε "κωφούς ή πρόσωπα με σοβαρή αναπηρία λόγου" αντί για "κουφούς, άλαλους ή κωφάλαλους".
  46. Άρθρο 382 δ. Το Άρθρο 382 δ του ΦΕΚ ορίζει ότι άτομα που έχουν παραπεμφθεί για έγκλημα από δόλο με ποινή τουλάχιστον τριών μηνών φυλάκισης, βρίσκονται σε δικαστική συμπαράσταση, είναι υπό ένταλμα σύλληψης/κράτησης, κατ' οίκον περιορισμό, ή έχουν σοβαρές διανοητικές ή σωματικές αναπηρίες (τυφλοί, κωφοί, κ.λπ.) δεν είναι προσωρινά ικανοί να εκπληρώσουν τα καθήκοντα του ενόρκου.
  47. Άρθρο 408. Το Άρθρο 408 του ΦΕΚ καθορίζει τους τύπους του χριστιανικού και του πολιτικού όρκου, επιτρέποντας εναλλακτικούς όρκους για πιστούς άλλων θρησκειών, όρκο διαβεβαίωσης για κληρικούς, και ειδικές διαδικασίες για μάρτυρες με αναπηρίες στα άνω άκρα, λόγου ή ακοής, σύμφωνα με το άρθρο 253.
  48. Άρθρο 408 δ. Το Άρθρο 408 δ του ΦΕΚ ορίζει ότι πριν από την εξέταση ενός μάρτυρα, πρέπει να δώσει όρκο, επιλέγοντας μεταξύ θρησκευτικού ή πολιτικού όρκου. Ο τύπος του χριστιανικού όρκου είναι: «Ορκίζομαι ενώπιον του Θεού να πω ευσυνείδητα όλη την αλήθεια και μόνο την αλήθεια, χωρίς να προσθέσω ούτε να κρύψω τίποτε».
  49. Άρθρο 1667. Το Άρθρο 1667 του ΦΕΚ τροποποιεί το άρθρο 1666, επιτρέποντας στον επίτροπο του ανηλίκου να υποβάλει αίτηση, ενώ για πρόσωπα με αποκλειστική σωματική αναπηρία, η δικαστική απόφαση απαιτεί αίτηση του ίδιου του προσώπου. Το Άρθρο 7, τροποποιώντας το άρθρο 1735 του Αστικού Κώδικα (ΑΚ), αντικαθιστά τη λέξη "κουφός" με τη λέξη "κωφός" για τη σύνταξη διαθήκης από κωφό διαθέτη.
  50. Άρθρο 1667 δ. Το Άρθρο 1667 του ΦΕΚ καθορίζει ποιοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση για δικαστική συμπαράσταση, η οποία περιλαμβάνει το ίδιο το πρόσωπο, τον/την σύζυγο, γονείς, τέκνα, τον εισαγγελέα, ή αυτεπαγγέλτως, ενώ στην περίπτωση ανηλίκου, μπορεί να την υποβάλει και ο επίτροπος.
  51. Άρθρο 1735 δ. Το Άρθρο 1735 δ του ΦΕΚ τροποποιεί το άρθρο 1735 ΑΚ, ορίζοντας ότι εάν ο διαθέτης είναι κωφός, η διαθήκη πρέπει να του δοθεί για ανάγνωση και αυτό να βεβαιώνεται στην πράξη.
  52. Άρθρο 1736 Α. Το άρθρο 1736 του Αστικού Κώδικα (ΑΚ) τροποποιείται ώστε η λέξη "κουφός" να αντικατασταθεί από τη λέξη "κωφός", ορίζοντας ότι σε περίπτωση που ο διαθέτης είναι κωφός και δεν μπορεί να διαβάζει χειρόγραφα, η διαθήκη του συντάσσεται ενώπιον πέντε μαρτύρων ή δεύτερου συμβολαιογράφου και τριών μαρτύρων.
  53. Άρθρο 1745. Το Άρθρο 1745 του ΦΕΚ 34/17.02.2023, που αφορά τροποποιήσεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, ορίζει ότι άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου μπορούν να συντάξουν μυστική διαθήκη, εφόσον ιδιοχείρως δηλώσουν στο έγγραφο ή στο περικάλυμμά του ότι πρόκειται για τη διαθήκη τους και, αν γράφτηκε από άλλον, ότι την διάβασαν, βεβαιώνοντας τα παραπάνω ενώπιον συμβολαιογράφου και μαρτύρων.
  54. Άρθρο 1745 Α. Το άρθρο 1745 ΑΚ τροποποιείται ώστε να αντικατασταθούν οι όροι "άλαλος ή κωφάλαλος" με "με σοβαρή αναπηρία λόγου", αναδιατυπώνοντας την πρόβλεψη για την περίπτωση που ένα πρόσωπο έχει σοβαρή αναπηρία λόγου.
  55. Άρθρο preamble. Ο νόμος 5023, με σκοπό την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (ν. 4074/2012) και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη, επικαιροποιεί την ορολογία σε διάφορους κώδικες (Αστικό, Πολιτικής Δικονομίας, Ποινικό, Ποινικής Δικονομίας, Διοικητικής Δικονομίας, Συμβολαιογράφων) και στον ν. 4478/2017, εδραιώνοντας την αρχή της ίσης μεταχείρισης ανεξαρτήτως αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης.

Πρόσφατες αναφορές

Σχετικοί νόμοι

Νομοθεσία του 2023

Επιστροφή στη λίστα νόμων