Απαλλαγή ΦΠΑ μικρών επιχειρήσεων — πού ορίζεται το όριο

Το καθεστώς απαλλαγής των μικρών επιχειρήσεων από τον ΦΠΑ είναι κλασικό παράδειγμα ρύθμισης που «ζει» σε δύο επίπεδα: το πλαίσιο στον Κώδικα ΦΠΑ και οι λεπτομέρειες εφαρμογής σε υπουργικές αποφάσεις. Αν συμβουλεύετε μικρές επιχειρήσεις, αξίζει να ξέρετε πού βρίσκεται το καθένα.

Το πλαίσιο: Κώδικας ΦΠΑ

Ο ισχύων Κώδικας ΦΠΑ είναι ο ν. 5144/2024 — η πρόσφατη κωδικοποίηση της νομοθεσίας ΦΠΑ. Ο προκάτοχός του, ο ν. 2859/2000, ίσχυσε επί 24 χρόνια και εξακολουθεί να αναφέρεται σε πλήθος παλαιότερων εγγράφων και αποφάσεων — γι' αυτό θα τον συναντάτε ακόμη συχνά.

Το ειδικό καθεστώς των μικρών επιχειρήσεων (άρθρα 44 έως 44ζ του Κώδικα, όπως ισχύουν μετά τον ν. 5222/2025) προβλέπει ότι επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Ελλάδα μπορούν να απαλλαγούν από τον ΦΠΑ εφόσον ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους δεν υπερβαίνει το ποσό των 10.000 € — τόσο στο τρέχον όσο και στο προηγούμενο φορολογικό έτος (άρθρο 44α).

Η ενωσιακή διάσταση: το καθεστώς των 100.000 €

Πλέον λειτουργεί και το ενωσιακό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων, που επιτρέπει σε επιχειρήσεις να κάνουν χρήση της απαλλαγής και σε άλλα κράτη μέλη, με όριο συνολικού ενωσιακού κύκλου εργασιών 100.000 €. Εντάχθηκε στον Κώδικα ΦΠΑ με τον ν. 5222/2025 (ΦΕΚ Α΄ 134/2025), που ενσωμάτωσε την Οδηγία (ΕΕ) 2020/285. Το πλαίσιο εφαρμογής του καθορίστηκε με την απόφαση Α.1010/2026 (ΦΕΚ Β΄ 303/2026), η οποία παραπέμπει στο άρθρο 44γ — δημοσιευμένη, όπως όλες οι κανονιστικές αποφάσεις, στο τεύχος Β΄ του ΦΕΚ.

Σημείωση Εδώ φαίνεται ξανά το μοτίβο: ο νόμος δίνει το δικαίωμα, η απόφαση ορίζει τη διαδικασία — δηλώσεις, προθεσμίες, υποχρεώσεις. Όποιος διαβάσει μόνο το άρθρο του Κώδικα έχει τη μισή εικόνα.

Προσοχή στα παλιά κείμενα

Ψάχνοντας το θέμα, θα συναντήσετε παλαιότερες διατάξεις με όρια σε δραχμές ή σε προηγούμενα ποσά σε ευρώ. Δεν ισχύουν — αλλά εξακολουθούν να εμφανίζονται σε αναζητήσεις, γιατί το διαδίκτυο δεν «καταργεί» τα παλιά κείμενα όπως ο νομοθέτης. Και εδώ το θέμα έχει μια επιπλέον στροφή: ακόμη και ο ίδιος ο Κώδικας κωδικοποιήθηκε εκ νέου — παλαιό κείμενο μπορεί να παραπέμπει στον ν. 2859/2000 ενώ το ισχύον πλαίσιο βρίσκεται πλέον στον ν. 5144/2024. Ο ασφαλής τρόπος να δείτε τι ισχύει είναι το Χρονολόγιο: ανοίξτε το χρονολόγιο του ν. 5144/2024 και πατήστε το κουμπί «Τροποποίηση» πάνω από τη λίστα. Θα δείτε ποιοι νόμοι άλλαξαν τον Κώδικα μετά την κωδικοποίηση, με τους πιο πρόσφατους πρώτους. Ανάμεσά τους ο ν. 5222/2025, που άλλαξε τα άρθρα 44 έως 44ζ.

Πρακτικά, με το ChatFEK

• Ρωτήστε Ποιο είναι το όριο απαλλαγής μικρών επιχειρήσεων από τον ΦΠΑ; — θα λάβετε την απάντηση με παραπομπές στα ΦΕΚ από τα οποία προκύπτουν το όριο και οι προϋποθέσεις. Πώς τις ελέγχετε, στον οδηγό Πώς διαβάζετε μια απάντηση.
• Ορίστε μια ειδοποίηση για να μαθαίνετε τις επόμενες αλλαγές. Στα όρια ΦΠΑ, ιστορικά, οι αλλαγές δεν είναι σπάνιες. Συνδεθείτε, πατήστε την καμπάνα πάνω δεξιά και μετά «Νέα Ειδοποίηση». Στο «Αναζήτηση» γράψτε «απαλλαγή μικρών επιχειρήσεων 5144/2024» και πατήστε «Αποθήκευση». Μια τέτοια ειδοποίηση θα είχε πιάσει και τον ν. 5222/2025 και την απόφαση Α.1010/2026. Ο αριθμός του Κώδικα ΦΠΑ κρατά έξω τα άσχετα: χωρίς αυτόν, οι ίδιες λέξεις ταίριαξαν με πάνω από 200 έγγραφα του 2026.
• Μη γράψετε «ΦΠΑ» στην ειδοποίηση: ένα έγγραφο που γράφει «Φ.Π.Α.» με τελείες δεν ταιριάζει με τη λέξη «ΦΠΑ». Αν θέλετε κάθε αλλαγή στον ΦΠΑ, όχι μόνο για τις μικρές επιχειρήσεις, φτιάξτε και μια δεύτερη ειδοποίηση μόνο με τον αριθμό του Κώδικα, «5144/2024»: πιάνει κάθε νέο ΦΕΚ ή εγκύκλιο που τον αναφέρει, πάνω από δέκα τον μήνα. Αναλυτικά στον οδηγό για τις ειδοποιήσεις.

Ο οδηγός αυτός είναι ενημερωτικός και δεν αποτελεί νομική ή φορολογική συμβουλή. Επαληθεύετε πάντα τα όρια και τις προϋποθέσεις στα ισχύοντα ΦΕΚ.